Tanımı
Amaranthaceae (Horozibiğigiller) Ispanakgiller adıyla da bilinmektedir. Zaman zaman sukulent ya da dikenli tek ya da çok yıllık otlar ya da nadiren küçük çalılardan oluşan bir ailedir. Yapraklar karşılıklı ya da almaşlı dizilişli, basit ve genellikle düz kenarlıdır. Çiçekler küçük, genellikle terminal ya da koltuklarda çeşitli formlarda küme halindedir. Çiçek örtüsü bölümleri 2 ya da 5 adet, kuruzarsı ve çiçeklenme sonrası kalıcıdır. Tepal genellikle 3 ila 5 adet, serbest ve pul benzeri ya da zarsıdır. Taç yaprak mevcut değildir ve ercik 2 ila 5 adet olup çiçek örtüsü bölümleri ile karşılıklı dizilişlidir. Yumurtalık üst durumludur. Meyve zarsı ya da etli bir kesecik olup kalıcı çiçek örtüsü tarafından çevrelenmiştir ve kendi kendine açılmamaktadır. Tohumlar siyah renkli ve parlaktır.
Aileye bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “ıspanak”, “pazı”, “pancar”, “sirken”, “horozibiği”, “deniz börülcesi”, “unluca”, vb. isimlerle bilinmektedir. Cins sayısı bakımından kalabalık bir ailedir. Aileye bağlı çok sayıda tür sebze olarak yaygın biçimde üretilmekte ya da yetişme alanlarından mevsimlerinde toplanmaktadır. Ailenin adı olan horozibiğigiller, horozibiği (Amaranthus) cinsinden gelmekte olup bu cinse bağlı bazı türlerin çiçek kurulu kırmızı hakim renkte olup yüzeysel olarak horoz ibiğini andırmaktadır. Kocaeli özelinde genellikle yaz mevsiminin sonunda ve güz mevsimin başlarında aktif olan bitkilerdir. Kültür örnekleri hariç, genellikle tahrip edilmiş arazilerde ve tuzcul alanlarda görülmektedir. İzmit Körfezi aileye bağlı çok sayıda bitkinin doğal yaşam alanıdır. Bunlar ot ya da çalı formunda olup, tuzcul alanlarda görülenler etli (sukulent) yapraklara sahip olabilir. Yine bazı türlerin yapraklarında dikensi yapılar bulunmaktadır. Ailenin tamamı göz önünde alındığında çiçekleri gösterişsizdir ve çoğunlukla çıplak gözle seçilmeleri güçtür. Aile neredeyse dünyanın tamamına dağılmıştır.🔗
Kocaeli’ndeki cinsler
-
Amaranthus (Horozibiği)
Amaranthus (Horozibiği) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve çok sayıda istilacı potansiyeli yüksek türü barındıran bir cinstir.
-
Atriplex (Unluca)
Atriplex (Unluca) çoğunlukla tuzlu alanlarda yetişen, bazı türleri ise bahçelerde gıda amaçlı yetiştirilen bir cinstir.
-
Beta (Pancar)
Beta (Pancar) özellikle ekonomik değeri yüksek pancar olmak üzere dünyanın büyük bölümünde yetiştirilen bitkilere sahip bir cinstir.
-
Blitum (Cülek)
Blitum (Cülek), genelde parlak kırmızı renkli çiçek örtüleri nedeniyle süs bitkisi olarak yetiştirilen bir dizi türü barındıran bir cinstir.
-
Celosia (Horozibiği)
Celosia (Horozibiği) hem uzun süre dayanan çiçek durumları hem de mutfak değeri nedeniyle yetiştirilen türleri barındıran bir cinstir.
-
Chenopodiastrum (Salmanca)
Chenopodiastrum (Salmanca) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve istilacı potansiyeli yüksek türleri barındıran bir cinstir.
-
Chenopodium (Sirken)
Chenopodium (Sirken) bir dizi türü gıda amaçlı yetiştirilen, ayrıca istilacı potansiyeli yüksek çok sayıda türü barındıran bir cinstir.
-
Corispermum (Pulotu)
Corispermum (Pulotu) böceği andıran tohum yapısı ile karakteristik olan ve gösterişsiz çiçeklere sahip türlerden oluşan bir cinstir.
-
Dysphania (Kızılbacak)
Dysphania (Kızılbacak) genelde tahrip edilmiş arazilerde görülen ve istilacı potansiyeli yüksek olan türleri barındıran bir cinstir.
-
Gomphrena (Düğmeçiçeği)
Gomphrena (Düğmeçiçeği) özellikle göz alıcı çiçek durumları nedeniyle yaygın olarak yetiştirilen bitkileri barındıran bir cinstir.
-
Lipandra (Kursalık)
Lipandra (Kursalık) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve istilacı potansiyeli yüksek olan monotipik bir cinstir.
-
Polycnemum (Selmo)
Polycnemum (Selmo) gösterişsiz çiçekleri olan ve istilacı potansiyeli yüksek türleri barındıran bir cinstir.
-
Salicornia (Geren)
Salicornia (Geren) genelde tuzlu bölgelerde yetişen ve gıda değerine sahip olan türleri barındıran bir cinstir.
-
Salsola (Sodaotu)
Salsola (Sodaotu) taksonomik durumu karışık olan, genelde tuzcul alanlarda görülen ve bazı türleri bölgesel olarak tüketilen bir cinstir.
-
Soda (Denizfasulyesi)
Soda (Denizfasulyesi) genelde tuzlu bölgelerde yetişen ve bir dizi türü bazı bölgelerde tüketilen bitkilerden oluşan bir cinstir.
-
Spinacia (Ispanak)
Spinacia (Ispanak) günümüzde dünyanın neredeyse tamamında tüketilen ıspanağı barındıran meşhur bir cinstir.
-
Spirobassia (Sipirobaz)
Spirobassia (Sipirobaz) genelde deniz kenarındaki kumlu ve çakıllı bölgelerde görülen monotipik bir cinstir.
-
Suaeda (Cirimotu)
Suaeda (Cirimotu) genelde tuzlu alanlarda görülen ve bazı bölgelerde tüketilmekte olan türleri barındıran bir cinstir.
Leave a Comment