Tanımı
Genellikle 50 ila 200 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde dik ve tepede şemsiye biçiminde dallıdır. Rizomlu ya da sitolonludur. Gövde tabanı sert ve zaman zaman odunsudur. Orta gövde yaprakları dikdörtgensi ile mızraksı, 6 ila 40 cm uzunluğunda, 2 ila 15 cm genişliğinde, tabanı düz ya da kavisli kulaklı, yuvarlak, kenarları genellikle teleksi ve tabanda daralmamış üçgensi lobludur. Terminal lob genellikle yanal olanlarda iri ve dişli ya da düz kenarlıdır. Çiçek durumu sapı saplı ya da sapsız salgılı tüylüdür. İnvolukrum 1 ila 1,7 cm uzunluğundadır. Taç 12 ila 14 mm uzunluğundadır. Filariler sapsız ya da saplı ve salgılı tüylüdür. Dilsi çiçekler tüplerle eşit uzunluktadır. Kapçık koyu kahverengi, ters mızraksı ila elipsoit, 2,5 ila 3,5 mm uzunluğunda ve her yüzde 4 ya da 5 adet omurgalıdır. Sorguç kılları ince, 9 mm uzunluğunda, beyaz renkli ve dökülücüdür. Dilimizde sökelek adı ile bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Asterales (Papatya takımı)
- Asteraceae (Papatyagiller)
- Sonchus (Eşekgevreği)
Sonchus arvensis L.
Gözlem bilgileri
Sonchus bulbosus doğal olarak Avrasya’da yayılış göstermektedir.🔗 Ancak günümüzde kuzey yarımküreye dağılmıştır. Tahrip edilmiş araziler, nemli bölgeler ve dere kenarlarında görülen bitki umumiyetle mart ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda Kandıra ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adının etimolojisi belli değildir. Antik Yunancada eşekgevreği için kullanılan geleneksel isimdir. Cins domuzlar tarafından sevilerek tüketilmektedir, etimolojinin bununla bağıntılı olması muhtemeldir. Epitet Latince ekili alan anlamına gelir ve bu bağlamda türün, özellikle tarlalarda görülmesine dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “Habitat in Europae agris argillosis” olarak geçmektedir. Öte yandan bitki daha çok nemli bölgeleri tercih etmektedir.
Kullanımı
Genç yapraklar C vitamini ile mineral bakımından zengindir ve çiğ ya da pişirilerek yenilmektedir. Bunları tadı hafif biçimde acıdır ve ayrıca salatalara da eklenmektedir. Gövdeler kuşkonmaz ikamesi olarak tüketilmiştir. Kök pişirilerek yenilmekte veya kavrularak kahvesi içilmektedir. Yapraklar iltihap gidericidir ve bu nedenle yaralara uygulanmıştır. Bunlar demlenerek meme iltihabının tedavisinde de kullanılmıştır. Köklerden yapılan çay, astım, öksürük ve diğer göğüs rahatsızlıklarının tedavisinde önerilmiştir. Yapraklardan yapılan çayın sinirleri yatıştırdığı rapor edilmiştir. Bunun yanında böcek kovucu olduğu da kaydedilmiştir.
Fotoğrafları
Leave a Comment