Dysphania (Kızılbacak)

Dysphania (Kızılbacak), Amaranthaceae ailesine bağlı bir cinstir.

Tanımı

Dysphania (Kızılbacak) tek yıllık ya da kısa ömürlü çok yıllık ve aromatik bitkilerden oluşan bir cinstir. Bitkiler saplı salgılı tüylerle örtülmüştür. Gövdeleri dalsızdır ve dik, yükselici ya da yatıktır. Yapraklar almaşlı dizilişli ve saplıdır. Yaprak ayası şeritsi, mızraksı, yumurtamsı ya da eliptiktir. Yaprak kenarları loblu, düz ya da dişli olabilir. Çiçek durumu terminal, çiçekler gevşek dizilişli ve basit ya da bileşik talkımlar halinde ya da koltuklarda sıkı öbekler halindedir. Çiçek örtüsü bölümleri 1 ila 5 adet ve tabanda kaynaşık ya da serbesttir. Ercik 1 ila 5 adettir. Yumurtalık üst durumludur. Boyuncuk ve tepecik 1 ila 3 adettir. Kapçık sıklıkla çiçek örtüsü tarafından çevrilmiştir. Tohum yatay ya da dikey dizili, kırmızımsı, kahverengi ya da siyah ve küresel ila mercimeksidir. Tohum kabuğu pürüzsüz ya da buruşuktur. Dünya genelinde, özellikle ılıman kuşaklarda yayılış gösterir ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca belirsiz anlamına gelir. Cinse bağlı bitkilerin çiçekleri gösterişsizdir ve atıf da buna yöneliktir. Bitkinin dilimizdeki karşılığı olan kızılbacak Türkçe Bitki Adları listesine göre Chenopodium botrys (artık Dysphania botrys) için kullanılmaktadır. Dysphania cinsi için karşılık önerilmediği için biz bu kelimeyi aldık. D. botrys’in özellikle tabana doğru yaprak ve gövdesinde kızıllık görülür ve bu özellik Türkçe ismi açıklamak için yeterlidir.