İçeriğe geç
Anasayfa » Dysphania (Kızılbacak)

Dysphania (Kızılbacak)

FLORA NICOMEDIAE • COSMOPOLITAN

Coğrafi dağılım.

Dünya genelinde, özellikle ılıman kuşaklarda yayılış gösterir ancak günümüzde dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır.

01

Meksika mutfağında epazote adıyla bilinen türü (Dysphania ambrosioides) gaz giderici olarak fasulye yemeklerine eklenmektedir.

02

Epazote kelimesi kokarca teri anlamına gelmektedir ve bitkinin yaydığı güçlü kokuya bir göndermedir.

03

Cins yakın zamana kadar en yaygın kullanılan parazit düşürücülerden biriydi.

04

Bazı türleri Avrupa’da kutsal günlerde kiliselerde yakılmaktadır.


Bilgi

Bitkilerin üzerindeki bezeli tüylerin içerdiği uçucu yağlardan kaynaklanan kendine özgü aromatik koku o kadar kalıcıdır ki, herbaryum örneklerinde yıllarca hissedilebilir

Folklor

Bitkinin gövdesini ve yapraklarını kaplayan mikroskobik tüyler sürekli olarak uçucu yağ salgılar. Bu kokular sayesinde, tarım arazilerinde zararlı böcekleri, nematodları ve mantarları uzak tutan birer doğal pestisit olarak dikilmektedir.

Dikkat

Cinsin bazı bileşenleri yüksek dozlarda toksik etki gösterebilir. Bu nedenle, geleneksel kullanımları olsa da tıbbi amaçlı kullanımdan önce mutlaka bir uzmana danışılması hayati önem taşımaktadır.


ETİMOLOJİ

Cins adı Antik Yunanca belirsiz anlamına gelir. Cinse bağlı bitkilerin çiçekleri gösterişsizdir ve atıf da buna yöneliktir. Bitkinin dilimizdeki karşılığı olan kızılbacak Türkçe Bitki Adları listesine göre Chenopodium botrys (artık Dysphania botrys) için kullanılmaktadır. Dysphania cinsi için karşılık önerilmediği için biz bu kelimeyi aldık. D. botrys’in özellikle tabana doğru yaprak ve gövdesinde kızıllık görülür ve bu özellik Türkçe ismi açıklamak için yeterlidir.

BİLİMSEL TANIM

Dysphania (Kızılbacak) tek yıllık ya da kısa ömürlü çok yıllık ve aromatik bitkilerden oluşan bir cinstir. Bitkiler saplı salgılı tüylerle örtülmüştür. Gövdeleri dalsızdır ve dik, yükselici ya da yatıktır. Yapraklar almaşlı dizilişli ve saplıdır. Yaprak ayası şeritsi, mızraksı, yumurtamsı ya da eliptiktir. Yaprak kenarları loblu, düz ya da dişli olabilir.

Çiçek durumu terminal, çiçekler gevşek dizilişli ve basit ya da bileşik talkımlar halinde ya da koltuklarda sıkı öbekler halindedir. Çiçek örtüsü bölümleri 1 ila 5 adet ve tabanda kaynaşık ya da serbesttir. Ercik 1 ila 5 adettir. Yumurtalık üst durumludur.

Boyuncuk ve tepecik 1 ila 3 adettir. Kapçık sıklıkla çiçek örtüsü tarafından çevrilmiştir. Tohum yatay ya da dikey dizili, kırmızımsı, kahverengi ya da siyah ve küresel ila mercimeksidir. Tohum kabuğu pürüzsüz ya da buruşuktur.


Kocaeli’ndeki türler

Dysphania ambrosioides

Dysphania ambrosioides (Sirken) tıbbi ve mutfak değeri olmakla birlikte diğer bölgelerde istilacı tü…

Read More
Dysphania botrys

Dysphania botrys (Kızıl bacak) aromatik yaprakları yemeklerde kullanılan, ayrıca tıbbi değeri de bul…

Read More

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir