Tanımı
Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) çok yıllık, rizomlu, yumrulu, soğanlı ya da kormuslu bitkilerden oluşan bir ailedir. Gövde genellikle otsu ya da nadiren odunsudur. Yapraklar normalde tabanda rozet halindedir ancak zaman zaman gövdede de olabilir. Bazı cinslerde yapraklar değiştirilmiş gövdeler (phylloclades) halinde ya da etli ve dikensi formdadır. Kladod tek ya da demet halinde, bizsi, köşeli ya da şeritsidir. Çiçek durumu salkım, talkım, şemsiye halinde ya da tektir. Çiçekler çok simetrili, genellikle eklemli çiçek sapları üzerinde, küçük, dik ya da baş aşağıdır. Çiçek örtüsü iki seri halinde alt tepallidir ve bunlar serbets ya da kaynaşıktır. Ercik altı adettir ve tepal loblarının tabanına yerleşmiş ya da tüptedir. İplikçikler serbesttir. Yumurtalık üç bölümlüdür ve bölümler 1 ila çok sayıda tohumludur. Meyve kapsül ya da üzümsüdür. Tohumlar etli besidokulu, genellikle yuvarlak ve siyah renklidir. Aile dünyanın büyük bölümünde yayılış gösterir ve çok sayıda türü popüler süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir.
Asparagaceae
Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Asparagaceae familyası kozmopolit yayılışa sahip olup özellikle Akdeniz havzası, Avrupa, Afrika, Asya ve Amerika’nın birçok bölgesinde temsil edilir. Soğanlı, rizomlu ve geofit monokotiller yüksek çeşitlilik gösterir.
🧬 Takson Kartı
Bazı cinslerde çiçekler o kadar küçüktür ki, bitkinin dekoratif etkisi çiçekten değil yaprak veya gövde yapısından gelir.
Erken çiçeklenen türler, arılar ve diğer böcekler için sezonun ilk nektar kaynaklarından biridir.
Anadolu halk inanışlarında bazı geofit bitkilerin (özellikle soğanlı olanların) yeraltında güç topladığı ve bu nedenle “toprak gücü” taşıdığı düşünülmüştür. Bu yüzden bazı türler nazardan korunma ve bereket sembolü olarak görülmüştür.
Özellikle geofit türler açısından Akdeniz ekosistemlerinde çok önemli bir rol oynar. İlkbahar yağışlarıyla hızla gelişip yaz kuraklığında dormansiye geçerler. Birçok tür yazın toprak üstü kısmını tamamen kaybedip yer altı organlarında yaşamını sürdürür. Bu, Akdeniz iklimine klasik bir adaptasyondur.
Kocaeli’ndeki cinsler
-
Agave (Sabırlık)
Agave (Sabırlık) gösterişli yaprakları nedeniyle peyzaj alanlarına dikilen ancak çiçek açtıktan sonra ölen türlerden oluşan bir cinstir.
-
Asparagus (Kuşkonmaz)
Asparagus (Kuşkonmaz) çok sayıda türü süs ya da mutfak değeri nedeniyle yetiştirilen kalabalık bir cinstir.
-
Bellevalia (Kırsümbülü)
Bellevalia (Kırsümbülü) çok yıllık ve otsu geofitlerden oluşan bir cins olup çok sayıda türü Türkiye’ye özgüdür.
-
Cordyline (Kordilin)
Cordyline (Kordilin) güney yarımküreye özgü bir cins olmakla birlikte süs bitkisi değeri nedeniyle kuzey yarımküreye de yayılmıştır.
-
Hyacinthus (Sümbül)
Hyacinthus (Sümbül) hoş kokulu çiçekleri nedeniyle bahçe ve mezarlara dikilen türleri barındıran bir cinstir.
-
Muscari (Müşkürüm)
Muscari (Müşkürüm) çok sayıda türü süs bitkisi olarak yetiştirilen ve özellikle ekili arazilerde işgalci hale gelen bir cinstir.
-
Ornithogalum (Akyıldız)
Ornithogalum (Akyıldız) çok sayıda birbirine yakın türü bulunan ve bu nedenle teşhisi hayli güç bitkileri barındıran bir cinstir.
-
Polygonatum (Mührüsüleyman)
Polygonatum (Mührüsüleyman) meyveleri ölümcül düzeyde zehirli olan, bazı türleri süs bitkisi değeri nedeniyle yetiştirilen bir cinstir.
-
Prospero (Yılansoğanı)
Prospero (Yılansoğanı) güz aylarında genellikle leylak renkli çiçekler açan soğanlı bitkilerden oluşan bir cinstir.
-
Ruscus (Tavşanmemesi)
Ruscus (Tavşanmemesi) çoğunlukla ormanlık alanlarda görülen ve her dem yeşil bitkilerden oluşan bir cinstir.
-
Scilla (Sümbülcük)
Scilla (Sümbülcük) genellikle mavi çiçekli olup güz aylarında çiçek açan ve çok sayıda süs bitkisini barındıran bir cinstir.
-
Yucca (Avizeağacı)
Yucca (Avizeağacı) yaprak dökmeyen bitkilerden oluşan ve çekici görünümleri nedeniyle yetiştirilen bitkilerden oluşan bir cinstir.
Leave a Comment