
- Çiçekleri sabah açıp gün içinde kapanabilir.
- Halk arasında “yıldız çiçeği” olarak bilinir.
- Çayırların kısa süreli beyaz örtüsünü oluşturur.
- Erken ilkbahar polinatörleri için önemli bir nektar kaynağıdır.
Tanımı
Ornithogalum (Akyıldız) ince ila sağlam yapılı, tüm parçaları çıplak, çiçek ile yaprakları aynı zamanda beliren ve soğanlı bitkilerden oluşan bir cinstir. Sıkapa 1 ila 3 adet ve çoğunlukla belirgin iken nadiren yoktur. Yapraklar mızraksı ila ipliksi, tabanda, yatay ya da dik ve bazı türlerde yaprakların üst yüzeyinde beyaz çizgilidir. Çiçekler genellikle 5 ya da daha fazla sayıdadır. Çiçek durumu salkım formunda ve 2 ila 300 adet çiçeklidir, sapı dik ve çıplaktır. Çiçekler çoğunluk beyaz, nadiren soluk sarı renklidir, sapları çiçek zamanı dik ya da yayılıcı ve meyve zamanı diktir. Bırahte mızraksı ila yumurtamsı-sipsivri ve ipliksi uçlu olup asla mahmuzlu değildir. Çiçek örtüsü bölümleri serbest, yayılıcı, beyaz ya da sırtta yeşil bir şeritle beyaz ve ucu külahlıdır. İplikçik serbest, beyaz ve düzleştirilmiştir. Yumurtalık sapsız ya da kısaca saplıdır. Kapsül neredeyse küreseldir. Tohumlar siyah renkli, neredeyse dairesel ya da köşeli ve düzensiz biçimde düzleştirilmiştir. Bitki namusu simgeler. Cinse bağlı bazı türler zehirlidir ve otçul hayvanlar için ölümcüldür. Diğer yandan bazı türleri de insanlar tarafından toplanarak tüketilmektedir. Ayrıca çok sayıda türü süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir.
Ornithogalum
Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Ornithogalum cinsi, Akdeniz havzası başta olmak üzere Avrupa, Anadolu, Kafkasya ve Batı Asya’ya kadar uzanan geniş bir yayılışa sahiptir.
🧬 Takson Kartı
Ornithogalum cinsi, çiçeklerinin altı köşeli, saf beyaz renkli ve belirgin yıldız şeklinde olması nedeniyle İsa’nın doğumunu müjdeleyen Beytüllahim Yıldızı’na benzetilmiştir.
Dilimizde de ak yıldız adıyla bilinmektedir.
Hayvanlarda görülen aşırı tükürük salgısı, Ornithogalum türleriyle ilişkili zehirlenmelerin yaygın belirtilerinden biridir. Bitkinin bazı bölgelerde tükürük otu olarak adlandırılması da bu belirtiye dayanmaktadır.
Cins adı Antik Yunanca kuş sütü anlamına gelir. Olasılıkla çiçeklerin saf beyaz rengine işaret etmektedir. Bazı türlerde ise çiçekler kuş pisliğini andırır.
Bu cins içinde çok sayıda endemik tür bulunmaktadır.
Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Kocaeli’ndeki türler
-

Ornithogalum alatum (Köpek soğanı)
Ornithogalum alatum (Köpek soğanı) genelde yol kenarında görülen ve bahar aylarında çiçek açan bir bitkidir.
-

Ornithogalum beyazoglui (Bey yıldızı)
Ornithogalum beyazoglui (Bey yıldızı) genelde çam açıklıklarında görülen ve bahar aylarında çiçek açan endemik bir türdür.
-

Ornithogalum comosum (Göze sasal)
Ornithogalum comosum (Göze sasal) nemli alanların yakınlarında görülen ve bahar aylarında çiçek açan bir bitkidir.
-

Ornithogalum cuspidatum (Bitik sasal)
Ornithogalum cuspidatum (Bitik sasal) adının aksine düşük rakımlarda da görülebilen ve bahar aylarında çiçek açan bir bitkidir.
-

Ornithogalum euxinum (Kaba sasal)
Ornithogalum euxinum (Kaba sasal) genelde sulak alanların civarında görülen ve uzun meyve sapları ile karakteristik olan bir bitkidir.
-

Ornithogalum fimbriatum (Kirpi sasal)
Ornithogalum fimbriatum (Kirpi sasal) özellikle makilik alanlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan kısa boylu bir bitkidir.
-

Ornithogalum montanum (Dağ akyıldızı)
Ornithogalum montanum (Dağ akyıldızı) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan geofit bir bitkidir.
-

Ornithogalum narbonense (Akbaldır)
Ornithogalum narbonense (Akbaldır) özellikle ekili arazilerde görülen ve yaz başında çiçek açan uzun boylu bir bitkidir.
-

Ornithogalum oligophyllum (Kurt soğanı)
Ornithogalum oligophyllum (Kurt soğanı) yüksek rakımlarda görülen ve bahar ortasından yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ornithogalum orthophyllum (Bayır yıldızı)
Ornithogalum orthophyllum (Bayır yıldızı) makilik alanlarda görülen ve bahar ortasından yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ornithogalum pascheanum (Abant yıldızı)
Ornithogalum pascheanum (Abant yıldızı) genelde yüksek rakımlarda baharın başında görülen endemik bir bitkidir.
-

Ornithogalum pyrenaicum (Eşek susamı)
Ornithogalum pyrenaicum (Eşek susamı) genellikle çayırlarda görülen ve yaz aylarında çiçek açan uzun boylu bir bitkidir.
-

Ornithogalum refractum (Dönek yıldız)
Ornithogalum refractum (Dönek yıldız) düşük rakımlarda görülen, kısa boylu ve bahar aylarında çiçek açan bir bitkidir.
-

Ornithogalum sigmoideum (Karga sarımsağı)
Ornithogalum sigmoideum (Karga sarımsağı) özellikle açık nemli çayırlarda geniş kümeler oluşturan bir bitkidir.
-

Ornithogalum sphaerocarpum (Salkım sakarca)
Ornithogalum sphaerocarpum (Salkım sakarca) özellikle çalılık alanlarda görülen ve yaz başında çiçek açan uzun boylu bir bitkidir.
-

Ornithogalum uluense (Uluyıldız)
Ornithogalum uluense (Uluyıldız) genelde kayın ağaçlarının altında yetişen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
-

Ornithogalum umbellatum (Sunbala)
Ornithogalum umbellatum (Sunbala) genellikle çayırlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan zehirli bir bitkidir.
-

Ornithogalum wiedemannii (Engin yıldız)
Ornithogalum wiedemannii (Engin yıldız) özellikle orman açıklarında görülen ve bahar ortasından yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Leave a Comment