- Satışta olan binlerce kültivarı olan bir cinstir. Bazı kaynaklar 100.000 civarında melezden bahsetmektedir. Bu cinsin öz-uyumsuzluk (self-incompatibility) özelliği ile ilgilidir. Yani cins üyeleri kendi poleniyle döllenme gerçekleşmez. Bu özellik hem genetik çeşitliliği destekler hem de ıslahçılar için doğal bir çapraz-tozlaşma kolaylığı sağlar.
- Özellikle Uzakdoğu’da bazı türlerinin tomurcukları tüketilmektedir. Öte yandan cinsin zehirli alkaloidler içerdiği ve çiğ olarak tüketilmemesi önerilmektedir.
- Çiçeklerin kısa süreliğine açıp solması nedeniyle, programlı hücre ölüm sistemi bağlamında araştırılmaktadır.
- Bazı türlerde çiçekler gündüz bazı türlerde ise hava karardıktan sonra açılmaktadır.
Tanımı
Hemerocallis (Güngüzeli) çok yıllık, küme halinde ve kısa rizomlu bitkilerden oluşan bir cinstir. Kökler etlidir ve genellikle uçlarında küresel, mekiksi ya da dikdörtgensi yumru bulundurur. Yapraklar tabanda, sapsız ve şeritsidir. Sıkapa dik ya da yükselicidir. Çiçekler kısa ömürlü, gösterişli, sarı, sarımsı kırmızı ila turuncu renklidir. Karakteristik olarak üç taç yaprak ve üç çanak yaprağa sahiptir ve tamamına tepal adı verilir, bunlarda belirgin bir orta damar mevcuttur. Çiçeklerin boğaz rengi genellikle tepal renklerinden farklıdır. İki loblu başçığı bulunan altı adet ercik, çiçek örtüsü tüpüne bağlıdır. Meyve kapsül formundadır. Tohumlar iri, parlak, yuvarlak ve siyah renklidir.
Hemerocallis
Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Cins, Asya kıtasına özgüdür ancak günümüzde süs bitkisi değeri nedeniyle kuzey yarımkürenin büyük bölümüne yayılmıştır.
🧬 Takson Kartı
Cinse bağlı türlerin tüm kısımları — yapraklar, çiçekler, polenler ve hatta konuldukları vazodaki su bile — kediler için son derece zehirlidir ve böbrek yetmezliğine yol açabilir. Bir ya da iki yaprak yaprağı ya da çiçekleri bile ölümcül olabilir. Öte yandan ilginç biçimde köpekler için herhangi bir toksik etkisi yoktur.
Avrupa’da her ne kadar çiçeklerin kısa ömürlü olması ile dikkat çekmiş olsa da Çin uygarlığında unutma çiçeği adıyla bilinmekteydi. Dertleri ve kederleri unutturduğuna inanılırak evlerin önüne dikilirdi.
Cins adı Antik Yunanca gün güzeli anlamına gelir. Çiçekler sabah açılır ve aynı akşam kapanır ve genellikle ömürleri bir gündür. Cinsin dilimizdeki adı da doğrudan bilimsel adından çıkarılmıştır.
Bazı türlerin çiçeklerinin çiğ halde yutulmasının ishale neden olabileceği rapor edilmiştir. Bu cins ayrıca kediler için ölümcüldür. Diğer yandan bazı türleri özellikle Uzakdoğu’da hem tıbbi hem de gıda amaçlı yetiştirilmektedir.
Kocaeli’ndeki türler
-
Hemerocallis fulva (Turuncu güngüzeli)
Hemerocallis fulva (Turuncu güngüzeli) bakım kolaylığı ve gösterişli çiçekleri nedeniyle yetiştirilen hayli popüler bir süs bitkisidir.
Leave a Comment