Coğrafi dağılım.
Asparagales, monokotil bitkiler içinde en geniş ve en başarılı takımlardan biridir. Çoğu türü Akdeniz, Afrika’nın kurak bölgeleri, Güney Amerika ve Avustralya dahil olmak üzere küresel ölçekte yayılış gösterir. Soğanlı ve rizomlu yaşam formlarının büyük kısmı bu takım içinde evrimleşmiştir.
Bu takım, özellikle orkide familyası sayesinde (Orchidaceae) çiçek evriminin en ileri ve özel adaptasyonlarını içerir. Bazı türler tek bir polinatöre bağımlı olacak kadar uzmanlaşmıştır.
Akdeniz kültürlerinde bazı soğanlı türlerin ev girişlerine dikilmesinin kötü ruhları uzak tuttuğuna inanılırdı. Bu takımın üyeleri, bazı kültürlerde hem aşkın güzelliği hem de ölüm ve yas ile ilişkilendirilmiştir.
Crocus gibi bazı cinslerde ise gövde hiç yoktur ve çiçekler toprak seviyesinden çıkmaktadır. Meyve çoğunlukla kendi kendine açılan kuru bir kapsül ya da üzümsüdür.
Takımda yapraklar karakteristik olarak kayış biçiminde ve paralel damarlıdır. Çoğu türde yapraklar bitkilerin tabanında görülür. Özellikle Afrika türlerinde sukulent yapraklar görülür ve bazen kenarları da dikenli olur. Asparagus ve Ruscus cinslerinde ise yapraklar pul ya da diken formuna dönüşmüştür.
En kalabalık tek çenekli takımıdır ve bünyesinde en kalabalık çiçekli aile olan Salepgilleri barındırır. Türler karakteristik olarak çok ya da nadiren tek yıllıktır. Etli ya da lifli gövdeler yer altındaki çeşitli formdaki depolama ya da kalıcı organlardan çıkar. Takım çok sayıda önemli süs ve gıda bitkisini barındırır. Büyük oranda otlardan oluşur ancak bünyesinde az sayıda da olsa tırmanıcı ve ağaç formunda bitkiler de mevcuttur. Diğer taraftan tırmanıcı olanların sülük benzeri uyarlamaları mevcut değildir. Ağaç formunda olanların gövdeleri ise odunsu olmayıp lifli dokudan oluşan bir yapıdır ve bu özellik onları ikiçenekli gerçek ağaçlardan ayırmaktadır. Epifitler de genellikle Salepgiller familyasında görülmektedir ve bunlar da özellikle nemli tropikal bölgelerde çok sayıda cins ve türle temsil edilmektedir.
Yeraltı depolama organları özellikle nergisgiller ve süsengillerde yaygındır ve temel form çoğunlukla rizomdur. Soğan formu ise çok sayıda kuşkonmaz takımında mevcuttur. Yine kormus formu da süsengillerde yaygındır, bunlar genellikle kurudur ve yaprak tabanlarının kalıntılarından üretilen bir gömleğe sahiptirler. Gömlek lifli, zarsı ve hatta odunsu olabilmektedir. Soğanlar genellikle kompakt, yuvarlak ve yıldan yıla değişirken, yumruların şekli düzensiz, gömlek yoktur ve birkaç yıl boyunca kalıcıdırlar. Bununla birlikte, soğanlar ve yumrular arasındaki ayrım her zaman açık değildir. Çok sayıda türün yeraltı soğanları olgunlaştıkça tomurcuklar soğancık haline gelmektedir ve bunlar zamanla yeni bireylere dönüşmektedir. Benzer biçimde sürünücü rizomlarda da tomurcuklar yeni bireylere dönüşecektir. Allium cinsine bağlı bazı türler de çiçek sapı üzerinde soğancık üretebilmektedir. Zephyranthes cinsinde ise tohumlar yumurtalıkta döllenmeden gelişmektedir.
Çiçekler genellikle renkli ve gösterişlidir. Çiçek örtüsünün iç ve dış halkaları taç yaprağa benzer ve çanak ile taç arasındaki klasik ayrım mevcut değildir ve bu nedenle bu yapı tepal olarak isimlendirilmiştir. Çiçekler çoğunlukla gövde üzerindeki terminal çiçek durumlarında bulunmaktadır.
Kocaeli’ndeki aileler
Amaryllidaceae (Nergisgiller) çok sayıda ekonomik değeri yüksek türü barındıran, ayrıca gösterişli s…
Read More
Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) çok sayıda türü süs bitkisi olarak ya da ticari değeri nedeniyle dola…
Read More
Asphodelaceae (Çirişotugiller) çok sayıda tıbbi bitkinin yanı sıra popüler süs bitkilerini de barınd…
Read More
Iridaceae (Süsengiller) çok sayıda süs bitkisinin yanı sıra ekonomik değeri yüksek safranı da barınd…
Read More
Orchidaceae (Salepgiller) en kalabalık bitki ailesidir ve her yıl dünyanın dört tarafında onlarca ye…
Read More