İçeriğe geç
Anasayfa » Amaryllidaceae (Nergisgiller)

Amaryllidaceae (Nergisgiller)

    FLORA NICOMEDIAE • COSMOPOLITAN

    Coğrafi dağılım.

    Amaryllidaceae familyası kozmopolit yayılışa sahip olup özellikle Güney Afrika ve Güney Amerika’da yoğunlaşmıştır. Soğanlı, rizomlu ve geofit monokotiller yüksek çeşitlilik gösterir. Türkiye ise başta Allium olmak üzere bir dizi cinsin gen merkezidir.

    01

    Ailenin neredeyse tüm üyeleri likorin adı verilen zehirli bir alkaloid içerir. Bu madde aslında ailenin savunma sistemidir. Çeşitli canlılar soğanları yemek istediklerinde mide bulantısı ve zehirlenme ile karşılaşırlar. Bu nedenle ailenin çoğu üyesi otçul hayvanlar tarafından görmezden gelinir.

    02

    Soğanların hasar gördüğünde göz yaşına sebep olması da bir savunma mekanizmasıdır. Soğan hücreleri parçalandığında ortaya çıkan enzimler, havayla temas edince bir gaz oluşturur. Bu gaz gözdeki suyla birleşince hafif bir sülfürik asit oluşturur ve beyin gözlerinizi yıkamak için gözyaşı komutu verir.

    03

    Galanthus cinsinde bulunan galantamin adlı madde, modern tıpta Alzheimer hastalığının tedavisinde kullanılan ilaçların ana bileşenlerinden biridir.

    04

    Bazı türleri o kadar hızlı büyür ki, büyüdükleri biraz sabırla fark edilebilir. Ayrıca çoğu türün soğanı, toprak olmadan sadece suyun içinde bile çiçek açacak kadar enerji depolayabilir.


    Bilgi

    Birçok tür gece veya alacakaranlıkta daha güçlü koku yayar. Bunun nedeni gece aktif olan güveler gibi tozlayıcıları çekmektir.
    Galanthus cinsi, kar altından çiçek açabilen nadir bitkilerden biridir. Donmaya dayanıklı özel hücre sıvıları sayesinde soğukta yaşayabilirler. Kardelen adı da buradan gelmektedir.

    Ekoloji

    Türkiye’deki çok sayıda tür Akdeniz iklimine çok iyi uyum sağlamıştır. Yazın uyku dönemine girip kışın aktif büyüyebilirler.

    Dikkat

    Familyaya bağlı türlerin çiçekleri genellikle çok simetriktir. Bu nedenle sanat, mimari ve tekstil desenlerinde sıkça ilham kaynağı olmuşlardır.
    Bazı türler yağmurdan hemen sonra çok hızlı çiçek açtıkları için zıpçıktı olarak anılır.


    BİLİMSEL TANIM

    Amaryllidaceae (Nergisgiller) büyük bölümü çok yıllık; rizom, yumru, kormus, soğanlı bitkiler ya da nadiren dikenli tırmanıcılardan oluşan bir ailedir. Yapraklar tabanda ya da gövdede bulunur, bunlar şeritsi ve paralel damarlıdır. Çiçekler bileşik salkım, salkım, şemsiye ya da yalancı şemsiye biçiminde ya da tek olarak görülür ve genellikle gösterişlidir. Aileye bağlı bazı türler yaygın olarak olarak sebze olarak tüketilmekte (soğan, sarımsak, pırasa, vb.), bazıları ise süs bitkisi olarak (nergis, kardelen, süs soğanı vb.) ticareti yapılmaktadır. Çok yıllık otlar ya da nadiren çalı ve ağaç benzeri, sıklıkla soğanlı, kormuslu, rizomlu ya da yumrulu bitkilerden oluşan bir ailedir. Yapraklar tabanda ya da gövdede, sıklıkla dar, kenarları düz ya da dikenlidir.

    Çiçek durumu terminal bir başak, şemsiye, salkım, bileşik salkım ya da çiçekler tek haldedir. Çiçekler erselik, tek ya da çok simetrilidir. Çiçek örtüsü bölümleri 6 adet, iki sırada, serbest ya da kısa bir tüpte kaynaşık, taçlı ya da taçsızdır. Ercik 6 adettir ve çiçek örtüsü boğazına ya da bölümlerin tabanına eklenmiştir. İplikçikler zaman zaman tabanda kaynaşıktır. Başçık sırttan ya da tabandan bağlı ve çoğunlukla içe dönüktür. Yumurtalık alt durumlu, 3 bölümlü; pilasentalanma eksendedir. Boyuncuk ince; ercik stigma top başlı ya da 3 lobludur. Meyve kapsül ya da nadiren üzümsüdür. Tohumlar küçük, küresel ya da düz ve besidokuludur. Nergis, kardelen ve zıpçıktı gibi popüler süs bitkilerinin yanında soğan, sarımsak, pırasa ve firenk soğanı gibi ekonomik değeri yüksek bitkileri de barındırır.


    Kocaeli’ndeki cinsler

    Bir yanıt yazın

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir