İçeriğe geç
Anasayfa » Iridaceae (Süsengiller)

Iridaceae (Süsengiller)

FLORA NICOMEDIAE • COSMOPOLITAN

Coğrafi dağılım.

Iridaceae Kutup bölgeleri ve Kuzey Avrasya hariç tüm kıtalarda bulunmaktadır. En yüksek genetik çeşitlilik Güney Afrika, Doğu Akdeniz ile Güney ve Orta Amerika’dadır.

01

Ailenin büyük bölümü uzun süreli kurak ve soğuk dönemlerin yaşandığı bölgelere uyum sağlamıştır. Üst bölümler, yeraltı gövdelerinin dinlenme döneminde ölür. Böylece bitkiler kuraklık ve don gibi elverişsiz koşullarda hayatta kalır. Ayrıca kuraklık ya da donlardan hemen sonra diğer bitkiler henüz çıkmadan önce çiçek açarak düşük rekabet koşullarında gelişirler.

02

Aileye bağlı türlerin büyük bölümü dünyanın genelinde süs bitkisi olarak hayli popülerdir. Ayrıca çok sayıda tür dar bir alanda endemik olup küçük popülasyonlara sahiptir. Bu nedenle soyları tehdit altındadır. Ülkemizde Crocus cinsi buna iyi bir örnektir.

03

Yakın olduğu Liliaceae ve Colchicaceae ailesinden ercik sayısı (Liliaceae ve Colchicaceae ailelerinde altı adet) ve altdurumlu yumurtalık (Liliaceae ve Colchicaceae ailelerinde üst durumlu) yapısı ile ayırt edilmektedir. Amaryllidaceae ailesinden de ercik sayısı (Amaryllidaceae ailesinde altı adet) ve çiçek durumu yapısı (Amaryllidaceae şemsiye formunda) ile ayırt edilir.

04

Dünyanın en pahalı baharatı olan Safran, bu ailenin bir üyesi olan Crocus sativus türünün kurutulmuş tepeciklerinden elde edilmektedir.


Bilgi

Bazı Iris türlerinin rizomları toplanarak 2 ila 3 yıl kurumaya bırakılmasıyla ortaya hoş bir menekşe kokusu çıkmaktadır. Bu koku, parfüm endüstrisinde doğal bir sabitleyici olarak kullanılmaktadır. Dolayısıyla lüks parfümlerin vazgeçilmez bileşenlerinden biridir.
Aile üyeleri, tozlayıcılarla özelleşmiş ilişkiler kurmuştur. Örneğin, Gladiolus türlerinin arasında, çiçeklerinin kokusundan şekline kadar sadece tek bir böcek türüne hitap eden farklı varyasyonlar vardır. Ferraria cinsinde ise çiçekler leş rengi ve kokusundadır ve sinekleri çekerek tozlaşmayı sağlar.

Folklor

Gladiolus dalenii satışta olan çoğu glayölün atasıdır ve 2 metreye kadar uzamaktadır.
Fransız monarşisinin simgesi haline gelmiş olan Fleur-de-lis armasının, aslında bir Iris türünü temsil ettiği düşünülmektedir.

Dikkat

Bu aileye bağlı çok sayıda takson sadece ülkemize özgüdür. Bu nedenle doğal bireylerin yerinden edilmemesi ya da bulundukları alanların tahrip edilmemesi gerekmektedir.


BİLİMSEL TANIM

Iridaceae (Süsengiller) rizom, kormus ya da soğanlı otlardan oluşan bir ailedir. Yapraklar genellikle kılıç formunda ve tabanda küme halindedir. Çiçek örtüsü iki sıralı, iç ve dış bölümler benzer ya da farklı ya da çiçek örtüsü bir simetrilidir. Ercik 3 adettir ve dış çiçek örtüsü bölümlerine karşılıklıdır. Yumurtalık altdurumlu ve çok tohumtaslaklıdır. Boyuncuk 3 loblu, dalları düz ya da bölünmüş, taç yaprak benzeri ya da değildir.

Kapsül bölmeledir ve valflar tarafından açılmaktadır. Tohumlar küresel ila elipsoit ya da armut biçimli, köşeli ila düz, kanatlı ya da kanatsız, strofiyolat ya da değildir. Tamamı geofitlerden oluşan bir ailedir.


Kocaeli’ndeki cinsler

Crocosmia × crocosmiiflora

Crocosmia (Montbıretya) Afrika kıtasına özgü olmakla birlikte günümüzde diğer bölgelerde de yetiştir…

Read More
<em>Crocus</em> (Çiğdem)

Crocus (Çiğdem) en pahalı baharatlardan biri olan safranın yanı sıra çok sayıda süs bitkisini barınd…

Read More
Dietes bicolor

Dietes (Afrikasüseni), rizomlu, kılıç yapraklı, süsen benzeri beyaz veya sarı çiçekler açan otsu bit…

Read More
Gladiolus italicus

Gladiolus (Kılıçotu) büyük ölçüde Afrika kıtasına özgü olan ve çok sayıda türü süs bitkisi olarak ye…

Read More
Iris pseudacorus

Iris (Süsen) gösterişli çiçekleri nedeniyle popüler süs bitkilerinin yanı sıra kültürel değere sahip…

Read More
Romulea columnae

Romulea (Bodurçiğdem) cinsi zengin bir renk yelpazesine sahiptir ve küçük boylu çiğdem benzer çiçekl…

Read More
Sisyrinchium striatum

Sisyrinchium (Çimsüseni) Amerika orijinli bir cins olmakla birlikte dünya çapında yetiştirilen bitki…

Read More
Tigridia pavonia

Tigridia (Kaplansüseni) gösterişli çiçekleri ve bakımlarının kolaylığı nedeniyle bir dizi türü yetiş…

Read More

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir