Coğrafi dağılım.
Türkiye’den Levant’a ve oradan Türkistan’a kadar olan bölgede yayılış göstermektedir.
Çiçekler doğal örneklerde çoğunlukla mavi tonlardadır. Öte yandan kültür formlarında pembe, beyaz, sarı, kırmızı gibi renkler görülmektedir.
Ortaçağ’dan sonra hızla popüler hale gelmiş ve lalenin ardından ikinci sırayı almıştır.
Soğanda gelecek yılın çiçeği ve yaprakları hazır olduğundan toprak olmadan, sadece su ile bile çiçek açabilir.
Erken ilkbahar polinatörleri için önemli bir nektar kaynağıdır.
Sümbül adının gerçekte hangi bitkiye işaret ettiği tartışma konusudur. Bunun nedenlerinden biri, Hyacinthus cinsinin zamanla başka cinslere bölünmüş olmasıdır. İşin doğrusu, eğer öykü uyarlama değilse, Hyacinth’in adı bu bitkiye verilmiş olamaz. Çünkü cins Batı Anadolu’da ve Yunanistan’da doğal olarak bulunmamaktadır.
Şiirde sümbül imgesinin kullanımını Ortaçağ Türk Şiirinde “Sünbül” İmgesi Üzerine Bir Değerlendirme makalemizde tartıştık.
Gençlik, erken ölüm, matem ve hatıra sembolü olarak görülmektedir. Bitkiler Kocaeli’nde yaygın olarak kabirlere dikilmektedir.
Cins Avrupa’da doğal olarak bulunmaz. Öte yandan, özellikle Hollanda gibi ülkeler her yıl milyonlarca soğanı ihraç etmektedir.
Soğanları, temas halinde bazı kişilerde çeşitli cilt sorunlarına yol açabilmektedir.
Soğanın evcil hayvanlar için zehirli olduğu bilinmektedir.
Adını Apollon’un arkadaşı Hyacinth’ten (Ὑάκινθος) almaktadır. Krokus ve Hermes hikâyesi ile aynı biçimde, iki arkadaş disk atma oynarken Apollon yanlışlıkla Hyacinth’in ölümüne neden olur. Arkadaşının ölümüne üzülen Apollon, onu sümbül çiçeğine dönüştürür. Çiçekte görülen ve Yunanca üzüntü bildiren bir nida olan αι harflerinin, Apollon’un üzütüsünü temsil ettiğine inanılmaktadır. Diğer bir anlatıya göre; hem Apollon hem de rüzgâr tanrısı Zephyrus tarafından sevilen Hyacinth, tercihini Apollon’dan yana kullanınca Zephyrus tarafından yok edilmiş ve Apollon tarafından da sümbüle dönüştürülmüştür.
Hyacinthus (Sümbül) soğanlı bitkilerden oluşan bir cinstir. Yapraklar 4 ila 6 arası sayıda ve şeritsidir. Sıkapa 1 ila 3 arası, yapraksız ve diktir. Çiçek durumu salkım halindedir ve her bir çiçeğin altında küçük bir bırahte vardır. Brahteler ufak ve iki parçalıdır.
Çiçek örtüsü grimsi, menekşe mavisi ya da nadiren beyaz renkli, yayık ila geriye dönük loblarla tüpsüdür. İplikçikler ince olup tüpe iliştirilmiştir. Kapsül küresel ve etlidir. Tohumlar siyah renklidir. Soğanların zehirli olduğu ve temas halinde cilt tahrişine neden olabileceği rapor edilmiştir. Yoğun kokulu çiçekler mavi ya da pembe renkli olabilir ve kültür bireylerde daha farklı renkler de görülebilir.
Çiçekleri, evlenmekte olan genç kızların nedimeleri tarafından düğün öncesinde taç olarak takılmaktaydı. Bitki hoş tavrı simgeler.
