Nasıl tanırım?
Çiçeklerin yaprak koltuklarında toplanmış ve çiçek örtüsü bölümlerinin 4 veya 5 adet olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tahrip edilmiş araziler, yol kenarı, tarla
Statü
Doğallaşmış
Çiçeklenme
Temmuz – Kasım
Arazi notu
11 Eylül 2023 • İzmit • 110 m • Yol kenarı
Şiddetli kuraklık stresi altında hayatta kalabilmektedir. Bunu, antioksidan enzim sistemini aktive ederek ve prolin gibi koruyucu maddeler üreterek başarmaktadır.
Diğer bitkiler için zehirli olan alüminyumu yapraklarında biriktirebilen ve yüksek konsantrasyonlara tolerans gösterebilen nadir bitkilerdendir. Bu özellik, onu asidik ve erozyona uğramış toprakların iyileştirilmesi için potansiyel bir aday yapmaktadır
Vitamin ve nişasta bakımından zengin olan tohum ve yapraklar çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Bitkinin Amerikan yerlileri tarafından tüketildiği bilinmektedir. Genç sürgünler haşlanıp kurutulduktan sonra kış aylarında yenilmektedir. Tohumlar öğütülerek keçi sütü ile birlikte tüketilmiştir. Tohumları öğütülerek çorbalarda çeşni olarak kullanılmıştır.
Zamk yapımında kullanılmıştır. Bitkiden sarı ve yeşil renkli boya elde edilmektedir.
Organik olmayan koşullarda yetişiyorsa yaprakları nitrat depolayabilir ve bu durumda tüketilmesi önerilmez. Bu durumda bitki otçul hayvanlara da zararlıdır.
Kültür bitkilerine zarar veren pek çok böcek, nematod, virüs, bakteri ve mantar için konakçı görevi görmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca solmaz çiçekli anlamına gelir. Çiçeklerin kesildikten sonra bile uzun süre canlılığını korumalarına işaret eder. Bu isim aynı zamanda yaz ayları başlarında Kocaeli’nde çiçekçilerde ya da pazarlarda sıklıkla horozibiği etiketi ile satılan Celosia türlerini de kapsar. Dilimizdeki “horozibiği” kelimesi Celosia cinsinin İngilizce yaygın adı olan “cockscomb”un tercüme edilmesi ile elde edilmiştir. Epitet Latince Blitum’a benziyor anlamına gelir. Her ne kadar horozibiğigiller ailesine bağlı Blitum adında bir cins olsa da burada atıf bitkinin genel görünüm itibariyle Amaranthus blitum (hoşkuran) türüne benzediği yönündedir.
Dalları 50 cm büyüyebilen, çıplak veya üst bölümde sivilceli kaba tüylü olan tek yıllık sürünücü bir bitkidir. Yapraklar 1,5 ila 3 cm uzunluğunda, 0,6 ila 1 cm genişliğinde, mızraksı ya da ters yumurtamsı kaşıksı, sipsivri veya küt ve derin girintili uçlu, hafifçe etli ve uzun saplıdır.
Çiçek kurulu koltuklarda, yeşil, beyazımsı yeşil ya da sarımsı renklidir. Dişi çiçeklerin bırahteleri bizsi ila şeritsi mızraksı, dar, 2 ila 3 mm uzunluğunda ve tepallerin iki katı uzunluğundadır. İkincil bırahteler meyvelerle eşit uzunlukta, yumurtamsı ve sipsivri uçludur.
Dişi çiçeklerin çiçek örtüsü 4 veya 5 adet, uzunlukları farklı, yumurtamsı mızraksı ya da kaşıksı ve 2 ila 3 mm uzunluğundadır. Meyve küresel, 2 mm uzunluğunda, parlak ve kendi kendine açılmaktadır. Dilimizde mor darımancarı ve sürünücü horoz ibiği adları ile bilinmektedir.