Tanımı
Genellikle 60 cm büyüyebilen bir bitki olup gövdesi genellikle yatıktır. Çiçekler yaprak koltuklarında çıkar ve çoğunlukla yeşil renklidir. Yapraklar en çok 3 cm uzunluğunda ve en çok 1 cm genişliğindedir. Güneşli bölgeleri ve geçirgen toprakları tercih eder. Tohum yoluyla çoğaltılır ve sıcaklık değerleri yüksekse hızlı çimlenir. Tohumları toprakta on yıla kadar canlılıklarını korur. Zamk yapımında kullanılmıştır. Bitkiden sarı ve yeşil renkli boya elde edilmektedir. Dilimizde mor darımancarı ve sürünücü horoz ibiği adları ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitkinin Orta ve Kuzey Amerikalı orijinli olduğu düşünülmektedir ancak Güney Amerika ve Avrasya’da doğallaşmıştır.🔗 Genel anlamda istilacı tür olarak kabul edilmektedir. Çoğunlukla tahrip edilmiş arazilerde, yol kenarında ve bazen de boş tarlalarda görülen bitki umumiyetle temmuz ve kasım ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 400 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Caryophyllales (Karanfil takımı)
- Amaranthaceae (Horozibiğigiller)
- Amaranthus (Horozibiği)
Amaranthus blitoides S.Watson
Etimoloji
Cins adı Antik Yunanca solmaz çiçekli anlamına gelir. Çiçeklerin kesildikten sonra bile uzun süre canlılığını korumalarına işaret eder. Bu isim aynı zamanda yaz ayları başlarında Kocaeli’nde çiçekçilerde ya da pazarlarda sıklıkla horozibiği etiketi ile satılan Celosia türlerini de kapsar. Dilimizdeki “horozibiği” kelimesi Celosia cinsinin İngilizce yaygın adı olan “cockscomb”un tercüme edilmesi ile elde edilmiştir. Epitet Latince Blitum’a benziyor anlamına gelir. Her ne kadar horozibiğigiller ailesine bağlı Blitum adında bir cins olsa da burada atıf bitkinin genel görünüm itibariyle Amaranthus blitum (hoşkuran) türüne benzediği yönündedir.
Kullanımı
Vitamin ve nişasta bakımından zengin olan tohum ve yapraklar çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Bitkinin Amerikan yerlileri tarafından tüketildiği bilinmektedir. Genç sürgünler haşlanıp kurutulduktan sonra kış aylarında yenilmektedir. Tohumlar öğütülerek keçi sütü ile birlikte tüketilmiştir. Tohumları öğütülerek çorbalarda çeşni olarak kullanılmıştır. Organik olmayan koşullarda yetişiyorsa yaprakları nitrat depolayabilir ve bu durumda tüketilmesi önerilmez.
Fotoğrafları
Leave a Comment