Nasıl tanırım?
Çiçeklerin yaprak koltuklarında toplanmış, çiçek örtüsü bölümlerinin 3 veya 4 adet ve ikincil bırahtelerin dikenli olmaması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tahrip edilmiş araziler, yol kenarı, tarla
Statü
Doğallaşmış
Çiçeklenme
Temmuz – Kasım
Arazi notu
21 Ekim 2023 • İzmit • 210 m • Göl kenarı
Bitkinin anavatanı tartışmalıdır. Her ne kadar tarihsel kayıtlar ve arkeolojik bulgular bitkinin anavatanı olarak Akdeniz’e işaret etse de POWO Güney Amerikalı olduğunu kaydetmektedir.
Bitki için önerilen hoşkuran adının kaynağını bilmiyoruz. Ermenice veya Farsça bir bitki ismi gibi gözüküyor. Bu isim daha sonra Amerika orijinli bu bitkiye aktarılmış olabilir. Bu bitkinin adı ya da etimolojisi hakkındaki bilgilerinizi aşağıdaki yorum bölümünde paylaşırsanız seviniriz.
Yaprakları çiğ ya da ıspanak gibi pişirilerek tüketilmektedir. Yapraklar protein ve karbonhidrat içermektedir, A, C ve B1 vitaminleri açısından zengindir. Bunların ayrıca zehri dışarı atıcı etkisi olduğu rapor edilmiştir. Meyvelerden yenilebilir bir boya elde edilir. Usaresi ağız yarası ve boğazların tedavisinde dahili olarak, yaraların tedavisinde de harici olarak kullanılmıştır. Kök suyu baş ağrısı gidericidir. Tümör ve siğil vakalarında başvurulmuştur. Bitkinin tamamından sarı ve yeşil boya elde edilmiştir.
Organik olmayan koşullarda yetişiyorsa yaprakları nitrat depolayabilir ve bu durumda tüketilmesi önerilmez. Bu durumda bitki otçul hayvanlara da zararlıdır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca solmaz çiçekli anlamına gelir. Çiçeklerin kesildikten sonra bile uzun süre canlılığını korumalarına işaret eder. Bu isim aynı zamanda yaz ayları başlarında Kocaeli’nde çiçekçilerde ya da pazarlarda sıklıkla horozibiği etiketi ile satılan Celosia türlerini de kapsar. Dilimizdeki “horozibiği” kelimesi Celosia cinsinin İngilizce yaygın adı olan “cockscomb”un tercüme edilmesi ile elde edilmiştir. Epitet Antik Yunanca faydasız anlamına gelir. İlk defa Theophrastus tarafından kullanılmıştır, Plinus’a göre bitkinin tıbbî bir faydası yoktur ve bu nedenle kocaların karılarına kızdıklarında onlara blitieus (faydasız) dediklerini yazmıştır.
Genellikle 15 ila 90 cm büyüyebilen, tek evcikli ve tek yıllık bir bitkidir. Gövde genellikle yükselici, çıplak, yeşil ila kahverengi ve dallıdır.
Yapraklar genellikle yeşil, yumurtamsı, eliptik ila baklavamsı, 3,5 ila 9 cm uzunluğunda, 1,5 ila 6,5 cm genişliğinde, zaman zaman merkezi koyu benekli, ucu girintili ila iki loblu, zaman zaman mukronat, tabanı küt ya da kamamsı, çıplak ve saplıdır. Yaprak sapı 1 ila 4 cm uzunluğundadır. Çiçek durumu koltuklarda glomerül ya da terminal başak benzeri, genellikle kahverengi ve en çok 12 cm uzunluğundadır.
Çiçek bırahteleri yeşilimsi, yumurtamsı, sivri uçlu, kenarları düz ve çıplaktır. Erkek çiçekler üç tepalli ve üç erciklidir. Dişi çiçekler üç tepalli ve sivri uçludur. Meyve genellikle kahverengimsi, küresel ya da elipsoittir. Tohum mercimeksi, siyah, kahverengimsi ya da koyu kırmızımsıdır. Dilimizde hoşkuran adı ile bilinmektedir.