Tanımı
Lathyrus (Mürdümük) tek ya da çok yıllık bitkilerden oluşan bir cinstir. Salgısız tüylüdürler. Gövde kanatlı ya da köşeli ve zaman zaman sarılıcıdır. Yapraklar çift teleksi ya da parmaksıdır ve bir sivri bir uçla ya da sülük ile biterler. Yaprakçıklar 1 ila 8 arası sayıda çift halinde ve düzdür. Kulakçık düz ya da nadiren dişlidir. Çanak düzenli ya da düzensizdir. Çiçekler koltuklarda salkım halinde ya da tektir. Bırahte genellikle minik, dökülücü ve ikincil bırahte mevcut değildir. Yumurtalık neredeyse sapsız ya da saplı ve birkaç ya da çok sayıda tohum taslaklıdır. Boyuncuk kavisli, sıklıkla düzleştirilmiş, uç bölümünde katı, çoğunlukla üst bölümde sakallı, nadiren çıplak, tepecik terminal ve top başlıdır. Meyve şeritsi dikdörtgensi, düzleştirilmiş ya da silindiriktir.
Tohumlar küresel ya da köşeli, zaman zaman düzleştirilmiş ve pürüzsüz ya da buruşuktur. Cins özellikle ılıman kuşaklar olmak üzere dünyanın büyük bölümünde yayılış gösterir.🔗 Cinse bağlı çok sayıda tür gıda amaçlı ve/veya süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Bazı türlerin tohumları zehirlidir ve aşırı tüketimleri ciddi sorunlara yol açabilir.
Etimoloji
Cins adı Antik Yunanca çok tutkulu anlamına gelir. İlk defa Theophrastus tarafından kullanılmıştır ve cinse bağlı bazı türlerin afrodizyak oldukların yönündeki inanışa işaret eder. Cinsin Türkçe adı mürdümük Farsça kökenlidir ve olasılıkla mercimek için kullanılmıştır. Bu kelime ayrıca Farsçada gözbebeği anlamına gelir, mercimek tohumları ile gözbebeği arasında yüzeysel bir benzerlik mevcuttur.
Kocaeli’ndeki türler
Lathyrus annuus (Dağdırılcası)
Lathyrus annuus (Dağdırılcası) genelde ekili arazilerin civarında görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus aphaca (Yabani mürdümük)
Lathyrus aphaca (Yabani mürdümük) genelde ekili arazilerde görülen ve bahar aylarında çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
Lathyrus aureus (Koru mürdümüğü)
Lathyrus aureus (Koru mürdümüğü) genelde yüksek rakımlardaki çayırlarda görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus cicera (Bayır fiyi)
Lathyrus cicera (Bayır fiyi) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
Lathyrus clymenum (Fafulyas)
Lathyrus clymenum (Fafulyas) genelde ekili arazilerin civarında görülen ve bahar ortasından yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus czeczottianus (Çalı mürdümüğü)
Lathyrus czeczottianus (Çalı mürdümüğü) genelde yüksek rakımlardaki kayalık alanlarda görülen ve yaz aylarında çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus digitatus (Tavşan kanı)
Lathyrus digitatus (Tavşan kanı) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus hirsutus (Kaba mürdümük)
Lathyrus hirsutus (Kaba mürdümük) genelde ekili arazilerin civarında görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus laxiflorus (Deli burçak)
Lathyrus laxiflorus (Deli burçak) genelde orman sınırlarında görülen ve bahar ortasından yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus nissolia (Çimen burçak)
Lathyrus nissolia (Çimen burçak) genelde çalılık alanlarda görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
Lathyrus ochrus (Gambilya)
Lathyrus ochrus (Gambilya) tarla ve bağların nemli bölgelerinde görülen ve bahar sonundan yaz ortasına kadar çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus odoratus (Itırşahi)
Lathyrus odoratus (Itırşahi) çeşitli renklerde açan hoş kokulu çiçekleri nedeniyle yaygın olarak yetiştirilen popüler bir süs bitkisidir.
Lathyrus oleraceus (Bezelye)
Lathyrus oleraceus (Bezelye) dünyanın büyük bölümünde yaygın olarak tüketilen oldukça meşhur bir mutfak bitkisidir.
Lathyrus palustris (Dere şokılı)
Lathyrus palustris (Dere şokılı) genelde sulak alanların kenarında görülen ve yaz aylarında çiçek açan bir bitkidir.
Lathyrus sativus (Mürdümük)
Lathyrus sativus (Mürdümük) genelde yem bitkisi olarak yetiştirilen ve mavi çiçekleri ile dikkat çeken tek yıllık bir bitkidir.
Lathyrus setifolius (Büllü baklası)
Lathyrus setifolius (Büllü baklası) genelde çalılıklarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
Lathyrus sphaericus (Çam burçağı)
Lathyrus sphaericus (Çam burçağı) genelde orman sınırlarında görülen ve bahar aylarında çiçek açan tek yıllık bir bitkidir.
Lathyrus undulatus (İstanbul nazendesi)
Lathyrus undulatus (İstanbul nazendesi) orman sınırlarında görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan endemik bir bitkidir.
Lathyrus venetus (Ebem burçağı)
Lathyrus venetus (Ebem burçağı) genelde orman sınırlarında görülen ve bahar sonundan yaz başına kadar çiçek açan bir bitkidir.
