Tanımı
Genellikle 5 ila 50 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde ince ve çıplak olup kanatlı değildir. Kulakçık iri, yapraksı, genişçe yumurtamsı, tabanı tebersi ila yüreksi, ucu sivri ve 5 ila 30 mm uzunluğundadır. Eksen yaprakçık bulundurmaz ve basit bir sülükle sonlanır. Çiçek durumu 1 ila 2 arası çiçek taşır ve kulakçıktan daha uzun olan ince bir sap üzerindedir. Çiçekler 1 cm genişliğindedir. Çanak 3 ila 9 mm uzunluğundadır. Taç parlak ya da soluk sarın renklidir. Çiçekler erseliktir. Meyve şeritsi dikdörtgensi ve 18 ila 35 mm uzunluğundadır. Tohumlar meyve başına 4 ila 6 adet, pürüzsüz ve 2 ila 3,5 mm çapındadır. Dilimizde sarı burçak ve yabani mürdümük adları ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Lathyrus aphaca doğal olarak Akdeniz havzası ile Hindistan arasındaki bölgede yayılış gösterir. Ancak günümüzde Avrupa, Afrika ve Amerika’ya da yayılmıştır. Tarlalar, orman açıklıkları ve kayalık yamaçlarda görülen bitki umumiyetle nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 200 metreye kadar olan rakımlarda Kartepe ve Karamürsel ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.
Harita | Sinonimler | Herbaryum
Etimoloji
Cins adı Antik Yunanca çok tutkulu anlamına gelir. İlk defa Theophrastus tarafından kullanılmıştır ve cinse bağlı bazı türlerin afrodizyak oldukların yönündeki inanışa işaret eder. Cinsin Türkçe adı mürdümük Farsça kökenlidir ve olasılıkla mercimek için kullanılmıştır. Bu kelime ayrıca Farsçada gözbebeği anlamına gelir, mercimek tohumları ile gözbebeği arasında yüzeysel bir benzerlik mevcuttur. Epitet Antik Yunanca mercimek anlamına gelir ve bu bağlamda türün tohum yapısına işaret eder.
Kullanımı
Az miktarda tüketilmesi güvenli ve besleyicidir. Tohumlar olgunlaşmadan önce tüketilmelidir. Olgun tohumları uyuşturucudur. Çiçekleri iltihap gidericidir. Tohumları toksik bir amino asit ihtiva eder, bu yüzden fazla alındığında Lathyrizm olarak bilinen ve sinir sistemi üzerinde ciddi hasarlara neden olan bir rahatsızlığa neden olabilir. Topraktaki azot seviyesini düzenler.
Fotoğrafları
Lathyrus aphaca L. | Sp. Pl.: 729 (1753).
Leave a Comment