
- Crocus (Çiğdem) cinsi ile yüzeysel olarak hayli yakındır ve ayırt etmenin en kolay yolu ercikleri saymaktır. Ercik sayısı çiğdemlerde 3 iken bu cinste 6 adettir.
- Türlerin tamamının çiçekleri sarı renklidir. Bunun tek istisnası sadece Ege bölgesinde bulunan Sternbergia candida‘dır.
- Tohumlarının üzerinde elaiosome adı verilen, yağ ve protein açısından zengin, jölemsi minik bir ek parça bulunur. Karıncalar bu lezzetli kısmı yemek için tohumları yeraltındaki yuvalarına taşırlar. Böylece tohumlar, organik madde açısından zengin yerde kolayca çimlenir.
- Bazı türlerde çiçek ve yapraklar farklı zamanlarda belirmektedir.
Tanımı
Sternbergia (Karanergis) soğanlı bitkilerden oluşan bir cinstir. Soğan zarsı kahverengi ya da siyahımsı bir gömlek tarafından çevrilmiştir. Üstteki sürgünler 1 ila 2 adet tüpsü katafil ile kılıflıdır. Yapraklar tabanda, lir biçimli, şeritsi ya da darca mızraksı olup, çiçeklerden önce ya da sonra belirebilirler. Bunların üst yüzeyi oluksu, alt yüzeyi ise omurgalıdır. Sıkapa tek ya da birkaç adet olup çiçek zamanı toprak altında ya da toprak üstünde belirgin olabilir. Çiçekler tek ve genellikle sarı renkli, saplı ya da kısaca saplıdır.
Bazı türler kış bazı türlerde bahar mevsiminde çiçek açar. Bırahte zarsı ve alt bölümde tüpsüdür. Çiçek örtüsü çok simetrili, tüpü hunimsi ve kısa ya da uzundur. Bölümleri altı adet, iki sıra halinde ve uzunlukları eşittir. İplikçiklerin uzunluğu farklı olup genellikle iki sıra halindedir. Yumurtalık toprak altında ya da üstünde olabilir. Kapsül silindirik, elipsoit ya da neredeyse küreseldir. Tohumlar iri, çok sayıda ve koyu kahverengimsi ya da siyah renklidir.
Sternbergia
Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Cins, Akdeniz havzasından Karadeniz’e kıyısı olan ülkelere ve oradan Türkistan’a uzanan bir alanda yayılış göstermektedir.
🧬 Takson Kartı
Bazı kaynaklar meşhur “vadideki zambaklar”ın işaret ettiği bitkinin bu cinse ait olduğunu iddia etmektedir. Babil kalıntılarında soğanlarının bulunması da bu görüşe kanıt olarak sunulmaktadır.
Cins için önerilen kara nergis adı, soğan gömleğinin siyah renkli olması ile ilgilidir.
Cins 6 Ocak 1761 – 20 Aralık 1838 yılları arasında yaşamış Çekyalı bitki bilimci Kaspar Maria von Sternberg’a adanmıştır. Bitki fosilleri ile ilgili öncü çalışmalara imza atmıştır ve bu nedenle Paleobotani’nin babası kabul edilir.
Ailenin çoğu üyesinde olduğu gibi soğanları yoğun alkaloidler içerir ve doğrudan yenildiğinde son derece zehirlidir.
Öte yandan lycorine ve galantamine bileşikleri içerdiklerinden özellikle Alzheimer hastalarının hafıza kaybını yavaşlatmak ve tümör hücrelerinin büyümesini durdurmak için test edilmektedirler.
Kocaeli’ndeki türler
-

Sternbergia colchiciflora (Tavuk çiçeği)
Sternbergia colchiciflora (Tavuk çiçeği), kış aylarından çiçek açan küçük boylu bir bitkidir ve nadiren süs bitkisi olarak değer görmektedir.
-

Sternbergia lutea (Kara nergis)
Sternbergia lutea (Kara nergis) parlak sarı ve gösterişli çiçekleri nedeniyle ilimizde özellikle bahçe ve mezarlara dikilen bir bitkidir.
Leave a Comment