Nasıl tanırım?
Tek yıllık ve yaprakların uçlarının dikensiz olması ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Deniz kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Ağustos
Arazi notu
27 Eylül 2020 • İzmit • 1 m • Deniz kenarı
16. yüzyılda Murano camının eşsiz berraklığının sırrı, bu bitkiden elde edilen saf soda külüydü. Bu kadar değerli olduğu için içeriği ticari bir sır olarak saklanıyordu. İtalya’daki cam endüstrisinin yükselişi, Venedik Lagünü’ndeki bu bitki bolluğuna bağlanmaktadır.
18. yüzyılda İspanya, bu bitkiyi devasa ölçekte yetiştirerek soda külü üretiminde dev bir endüstri yaratmıştı. Bu endüstri, 19. yüzyılda sentetik soda üretim yöntemlerinin gelişmesiyle sona erdi
Genç yaprak ve gövdeler pişirilerek tüketilmektedir. İtalya’da “agretti” olarak bilinmektedir. Yaygın olarak tek ya da çeşitli yemeklere (makarna gibi) eklenerek yenilmektedir.
Etli, sulu ve kendinden hafif ekşi-tuzlu bir aromaya sahiptir. Haşlanıp üzerine limon ve zeytinyağı dökülerek ya da sarımsakla sotelenerek balık yemeklerinin yanında prestijli bir garnitür olarak servis edilmektedir.
Bitki gençken sonbahara kadar tamamen yumuşak, etli ve parlak yeşil sürgünlere sahiptir. Ancak tohumlarını olgunlaştırıp yaşlandıkça, yapraklarının uçları sert, batıcı ve iğnemsi küçük dikenlere dönüşür. Bu sayede tohumlarını dökene kadar otçul hayvanların istilasından kendini korur.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Arapça soda anlamına gelir. Türün, sodyum karbonat içermesine işaret eder. Kelime, Suaeda cinsi için de kullanılmıştır. Bitkinin Türkçe adı olan sodaotu belirgin biçimde bitkinin geleneksel olarak soda külü kaynağı olması ile ilgilidir. Orijini Arapça suda’ (صُدَاع) kelimesidir. Epitet Latince dikensiz anlamına gelir ve türün, yaprak uçlarının dikensiz olmasına dikkat çeker. İkili adlandırma öncesi adı “Soda, Kali magnum, sedi medii folio”dur.
Halihazırda bazı kaynaklarda Salsola soda adıyla geçmektedir. Genellikle 40 ila 70 cm büyüyebilen, tek yıllık kirli yeşil bir bitkidir. Yapraklar yumurtamsı, tabanda genişçe zarsı kenarlı, üst bölümde şeritsi dilsi, yarı dairesel, 2 ila 4 cm uzunluğunda ve hafifçe etli olup kısa bir dikenle sonlanmaktadır.
İkincil bırahteler yumurtamsı tabandan kısaca sipsivri, arkada omurgalı ve çiçek örtüsünden daha kısadır. Sahte başak çoğunlukla birkaç çiçeklidir. Çiçekler yaprak koltuklarında tek ya da çift haldedir. Çiçek örtüsü şeritli, sapsız ve eski çiçeklerin tabanında 7 mm genişliğindedir.
Bölümleri yumurtamsı, zarsı, meyve zamanı kıkırdaklı sert, uçta dişli saçaklıdır. Meyve 5 mm uzunluğunda ve eğik ya da diktir. Dilimizde deniz fasulyesi ve döngele adları ile bilinmektedir.