Nasıl tanırım?
Yaprak uçlarının dikenli, sadece alt yaprakların karşılıklı dizilişli, çiçek örtüsü bölümlerinin orta damarının sivri bir uç gibi aşkın olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Deniz kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Temmuz
Arazi notu
18 Eylül 2024 • Kandıra • 1 m • Deniz kenarı
Vahşi Batı temalı filmlerin düello sahnelerinde gözüken yuvarlanan bitkilerdendir ancak Amerika’nın doğal bitkisi olmayıp burada istilacıdır.
Gerçekte bu yuvarlanma bir tohum dağıtma stratejisidir. Sonbaharda tohumlar olgunlaştıdığında, kökle gövdenin birleştiği yerdeki özel bir hücre tabakası zayıflar. Hafif bir rüzgarda bitki buradan kırılır.
Aşırı tuzlu sahil kumlarında ve çöllerde yaşayabilmesini, su tasarrufu sağlayan C4 fotosentez mekanizmasına borçludur. En kavurucu yaz sıcaklarında bile fotosentez devam eder.
Erken dönemde yaprak ve gövdeler çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Deniz suyunu depolayan bitki yakıldığında tuzdaki sodyum, sodyum karbonata dönüşür ve özellikle cam ve sabun imalatında kullanılmıştır. Bitkinin suyu etkili bir idrar söktürücüdür. Ayrıca müshil, âdet söktürücü, uyarıcı ve parazit düşürücüdür. Bunun yanında su toplama ve döküntü vakalarında da başvurulmuştur.
Çoğu Amaranthaceae üyesinde olduğu oksalit asit içermektedir. Bitki aşırı tüketildiğinde besin yetersizliğine neden olabileceği rapor edilmiştir.
Tarım alanlarında ciddi zararlara yol açabilen bir istilacıdır. Öte yandan tuzlu ve alkali topraklarda büyüyebilme yeteneği sayesinde bozulmuş arazilerin ıslahı için potansiyel bir bitki olarak değerlendirilmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince tuzlu anlamına gelir. Cinse bağlı bitkiler tuzcul alanlarda görülmektedir. Bitkinin Türkçe adı olan sodaotu belirgin biçimde bitkinin geleneksel olarak soda külü kaynağı olması ile ilgilidir. Orijini Arapça suda’ (صُدَاع) kelimesidir. Epitet Latince potasyum anlamına gelir. Bitkinin deniz kenarında bulunmasına ve postasyum karbonat depolamasına dikkat çeker. İkili adlandırma öncesi adı “Kali spinosum cochlatum”dur.
Çıplak ya da kırılgan dikenlere sahip tek yıllık bir ottur. Yapraklar şeritsi bizsi, düz ila silindirik, tabanda genişlemiş ve zarsı kenarlıdır. Bırahteler geniş ve kısadır.
Çiçekler erselik, bırahte koltuklarında 1 ila 3 adet ve özellikle sürgünlerin uçlarında toplanmış haldedir. Bırahte iki adet, çiçeklerden daha uzun, sert, yumurtamsı üçgensi ve uzun dikenlidir.
Çiçek örtüsü bölümleri beş adet, tabana kadar serbest, yumurtamsı, sipsivri uçlu, eşit olmayan biçimde genişlemiş, zaman zaman eşit olmayan uzunlukta, arkasında fan benzeri ucu sert kanatlı ve orta damarda güçlü biçimde omurgalıdır. Dilimizde döngele adıyla bilinmektedir.