Nasıl tanırım?
Boğumlu, yapraksız etli sürgünleri, karşılıklı kaynaşmış pulsu yaprakları ve silindirik terminal başaklar hâlinde dizilmiş çiçek durumları ile ayırt edilmektedir.
Habitat
Deniz kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Eylül
Arazi notu
09 Temmuz 2017 • İzmit • 1 m • Deniz kenarı
Tohumları %30 oranında yüksek kaliteli yenilebilir yağ (özellikle linoleik ve oleik asit zengini) içerir. Bu yüksek yağ ve biyokütle oranı, onu kıyı şeritlerinde tuzlu suyla sulanarak üretilebilecek verimli biyoetanol ve biyoyakıt ham maddelerinden biri yapmaktadır.
Çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Çeşitli deniz ürünlerine eklenerek tuz eklenmeden zeytinyağı ile pişirilmektedir. Genç sürgünler çorbalara eklenmekte, ayrıca turşu olarak yenilmektedir. Tuzlu tadı nedeniyle çiğ olarak atıştırmalık olarak da kullanılmıştır. Tohumlar protein açısından zengindir ve yemek yapımında kullanılan bir yağ elde edilmektedir. Ağustos ayından önce toplanmaması önerilmiştir. Külleri cam ve sabun yapımında kullanılmıştır. Guatr hastalığına iyi gelir. İdrar söktürücü ve kuvvet vericidir. Bağışıklık sistemini destekler, taş düşürücüdür, kemik koruyucudur ve kan şekerini düzenleyicidir.
Genelde yeşil olan bu bitki, sonbaharda parlak kırmızıya döner. Bu renk değişimi, yeşil pigmentin parçalanıp kırmızı pigmentlerin ortaya çıkmasından kaynaklanmaktadır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince tuz boynuzu anlamına gelir, bu bağlamda bitkilerin tuzcul alanlarda görülmesine ve görünümlerinin boynuzu andırmasına işaret eder. Türkçe adı olarak kabul edilen geren ayrıca Sarcopoterium spinosum türünün de adıdır. Kelimenin Türkçe kökenli olduğu düşünülmektedir. Epitet Latince yıllarca kalan anlamına gelir ve açık bir şekilde türün cinsin bazı üyelerinin tek yıllık olmasından ayrıldığına dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “radice perenni” olarak belirtilmiştir.
10 ila 45 cm büyüyebilen dik ya da yatık bir bitkidir. Gövde dik, dallı ya da dalsız, etli, yeşil, sarı-yeşil ila kırmızı renklerde olabilir. Güz aylarında koyu kırmızı renge döner. Yapraklar gelişmemiş, 1,5 mm uzunluğunda, kenarları zarsı ve tepesi sivridir.
Çiçek kurulu kısaca saplı, başak benzeri, 1 ila 5 cm uzunluğundadır. Çiçekler koltuklardadır ve bırahte başına 3 adettir.
Tohumlar silindirik yumurtamsıdır. Dilimizde deniz börülcesi, geren otu, kara koruğu ve kurşun otu adları ile bilinmektedir.