Çiçek örtüsü bölümlerinin genelde yeşil tonlarında ve dorsal çanak yaprağın kıvrık olması ayırt edici özelliğidir. Teşhis için en kolay yöntem oldukça karakteristik olan dudak desenlerinin incelenmesidir. Ancak bu cinste tür teşhisinin oldukça zorlayıcı olduğunu da ekleyelim.
Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Tanımı
Ophrys umbilicata‘dan çiçeklerinin daha büyük, dar ve ayrıca dudak ucunun da daha dar olması, stigmatik boşluğun görece daha küçük ve derin olmaması, çiçek örtüsünün beyazımsı yeşil renkli olması, çiçek sayısının daha fazla olması, merkez lobun neredeyse küresel, kırmızı tabanlı olması ve siyah merkezli yeşil göz rengi ile ayrılır. Gövde daha kalın ve daha uzundur. En üstteki yaprak genellikle en alttaki çiçeğin düğümünü aşar. 10 ila 20 cm boylanabilir ve sıkı bir başakta 2 ila 8 adet çiçek taşır. Çanak yapraklar yeşil ila beyaz renkli, arası sıra menekşe renkli bezeli, 12 ila 17,5 mm uzunluğunda ve 6 ila 9 mm genişliğindedir. Çanak yapraklar 5 ila 8 mm uzunluğunda ve 2,5 ila 5 mm genişliğindedir. Labellum 12 ila 15,5 mm uzunluğunda, 15 ila 19 mm genişliğinde ve yanal loblar düz uçludur. Dilimizde başgöbekli salep adı ile bilinmektedir.
Dudağının ortasında bulunan parlak desenler, genellikle iki parça halindedir. Bu durum, çiçeğe iki büyük gözü olan bir canlı havası verir. Bu gözler, aslında tozlayıcıların dikkatini çeken birer yansıma yüzeyidir.
Dudağın yanal lobları geri ve aşağı bükülmüş durumdadır. Bu nedenle sanki ellerini dizlerine koyup oturmuş gibi gözükmektedir.
Yunanca kaş anlamına gelir ve bu bağlamda çiçeklerin kenarlarının belirgin biçimde tüylü olmasına dikkat çekmektedir. Diğer görüş ise Roma uygarlığında kadınların kaşlarını karartmak için bu bitkileri kullanmaları ile ilgilidir. Plinius, bitkileri Roma’da kadınların kaşlarını karartmak için kullandıklarını yazar. Epitet Latince göbekli anlamına gelir ve açık bir şekilde çiçeklerin ortasındaki şişkinliğe işaret eder. Altepitet Antik Yunanca öküz başı anlamına gelir ve çiçek yapısına işaret eder.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayanan bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bu tür, Türkiye ve Ege adalarına özgüdür. Bu nedenle bölgesel endemik takson statüsündedir.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Çalılık, makilik, ormanlık alan sınırı, çayırlar
Geofit
Mart – Mayıs
25 Nisan 2023 • İzmit • 350 m • Çayır
🗺️ Türkiye gözlemleri
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Fotoğrafları
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment