Çanak yaprakların gül ya da beyazımsı renkli ve taç yaprakların üçgensi-dilsi olması ayırt edici özelliğidir. Teşhis için en kolay yöntem oldukça karakteristik olan dudak desenlerinin incelenmesidir. Ancak bu cinste tür teşhisinin oldukça zorlayıcı olduğunu da ekleyelim.
Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Tanımı
Genellikle 15 ila 40 cm büyüyebilen bir bitkidir. Yapraklar 3 ila 6 adet olup dik-yayılıcıdır. Çiçekler çeşitli boyutlarda ve 2 ila 6 adettir. Çanak yapraklar yumurtamsı, 16 mm uzunluğunda ve 8 mm genişliğindedir. Soluk gül, gül-morumsu ya da beyazımsı renklerde olup ortasından yeşil renkli bir damar geçer. Taç yapraklar üçgensi, kulaksı, en çok 4 mm uzunluğunda, gül ya da gül-morumsu renkli ve yoğun biçimde kadifemsidir. Dudak düz kenarlı, nadiren yanal kesikli ya da üç loblu, ters yumurtamsı, trapez şeklinde ya da enine yumurtamsı, genellikle uzunluğundan daha geniş, tabana doğru iki adet hörgüçlü, ucu sarımsı-yeşil kalkık tırnaklı, kestane ya da kırmızımsı-kahverengi ve kadifemsidir. Ayna değişken desenlidir. Dilimizde deşdiye salebi adı ile bilinmektedir.
Dudak üzerindeki metalik veya açık renkli desenler genellikle çok karmaşıktır. Bazen bir H harfini, bazen bir labirenti, bazen de bir örümcek ağını andırır. Bu desenler aslında erkek arının çiçeğe konarken tutunacağı yeri bulmasını sağlayan görsel işaretlerdir.
Bu tür birden fazla tozlayıcı türünü taklit etmede uzmanlaşmıştır.
Yunanca kaş anlamına gelir. Çiçeklerin kenarları belirgin biçimde tüylüdür. Diğer görüş ise Roma uygarlığında kadınların kaşlarını karartmak için bu bitkileri kullanmaları ile ilgilidir. Plinius, bitkileri Roma’da kadınların kaşlarını karartmak için kullandıklarını yazar. Epitet Antik Yunanca ipekle kaplı anlamına gelir. Türün labellumunun ipeksi tüylerle kaplı olmasına işaret eder.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayanan bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bu tür, Akdeniz havzası ile Batı ve Orta Avrupa'da yayılış göstermektedir. Öte yandan Akdeniz havzasındaki varlığı kesintisiz değildir.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Çalılık, makilik, ormanlık alan sınırı, çayırlar
Geofit
Nisan – Haziran
06 Mayıs 2025 • Gebze • 70 m • Makilik
🗺️ Türkiye gözlemleri
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Fotoğrafları
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment