Dorycnium graecum (Ak kaplanotu)

Ak kaplanotu


Anahtar kelimeler: Öksin elementi.

Dolaşım

Bitkiler › Bakla takımı › Baklagiller › Kaplanotu › Ak kaplanotu

Dağılımı

Bitki doğal olarak Balkanlar ve Kafkasya’da yayılış gösterir.

Genel bilgiler

Bitkinin bilimsel adı yakın zamanda Lotus graecus olmuştur. 35 ila 50 cm büyüyebilir. Gövde seyrek tüylüdür. Yapraklar 5 ila 11 mm uzunluğunda belirgin eksene sahiptir, yaprakçıklar 15 ila 38 mm uzunluğunda ve 5 ila 21 mm genişliğinde, ters yumurtamsı ila ters yumurtamsı dikdörtgensi, seyrek tüylü ya da olgunlukta tüysüzdür. Çiçeklenme 20 ila 40 çiçekli, çiçek sapı 3 ila 13 cm uzunluğundadır. Çiçekler 4 ila 7 mm uzunluğunda, beyaz ya da pembe renkli, sap, çanak tüpüne eşit ya da hafifçe daha uzundur. Çanak 2,5 ila 5 mm uzunluğunda, seyrek tüylü, çanak dişleri bizsidir. Meyve 8 ila 14 mm uzunluğunda ve 1 ila 2 mm genişliğinde, şeritsi silindirik, parlaktır. 5 ila 8 tohum barındırırlar.

Gözlem

Orman açıklıkları, yamaçlar ve çalılık alanlarda görülür. İl genelinde yaygın olarak gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Ak kaplanotu.

Çiçek zamanı

Nisan-Ağustos ayları.

Yükseklik

0-1600 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca “mızrağa sürülen” anlamına gelir. İsim ilk defa Dioscorides tarafından kullanılmıştır ancak hangi bitki için kullandığı kesin değildir. Bu ifade, bitkinin özünün savaşlarda kullanıldığına işaret edebilir ancak bitki zehirli değildir. Beri taraftan cinsin bazı türleri ülkemizde “zehirli yonca” olarak bilinir, ancak neden “zehirli yonca” olarak bilindiklerini bulamadık. Dioscorides “aşırı tüketilirse öldürür” diyor ancak bu tek başına “zehirli” sıfatını karşılamaya yeter mi emin değiliz. Birçok bitkinin aşırı tüketimi zararlıdır.

Muhtemelen kastedilen bitki Solanaceae (patlıcangiller) ailesine bağlı zehirli bir bitkidir. Solanum nigrum ya da Solanum villosum gibi. Plinius; trychnon, halicacabum, callion gibi zehirli patlıcangiller üyelerini saydığı bölümde şöyle der: “Bu bitki “dorycnion” olarak bilinen bitki ile aynıdır. Her yerde görülür. Savaşçılar silahlarının ucunu onunla zehirlerler”.

Cinsin Türkçe resmî adı olan “kaplanotu” aynı zamanda papatyagillere bağlı Doronicum cinsinin de Türkçe resmî adıdır. Mükerrer bir kayıt… Doronicum cinsi ile kaplan bağıntısı açıktır ancak bu cins ile olan bağıntısını bulamadık. Tür adı Latince “Yunanistan” anlamına gelir. Türün yayılış bölgesine işaret eder. Özgün tanımda bu “Habitat in Oriente in Graecia, Arabia” olarak belirtilmiştir.

Fotoğrafları

Literatür

Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis 2: 208. 1825. (L.) Ser.

Bir Cevap Yazın