İçeriğe geç

Celtis australis (Çitlembik)

Çitlembik


Anahtar kelimeler: Tıbbi bitkiYenilebilir bitkiBoya bitkisi, Akdeniz elementi, Asgari endişe (LC).

Dolaşım

Bitkiler › Gül takımı › Kenevirgiller › Çitlenbik › Çitlembik

Dağılımı

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir.

Genel bilgiler

25 metre büyüyebilir. Gövde pürüzsüz ve gri renklidir. Yapraklar almaşlı dizilişli, dar, keskin dişli, alt yüzeyi buruşuk ve üst yüzeyi kaba tüylüdür. Bunlar 5 ila 15 cm uzunluğunda, koyu gri ya da yeşil renkli, sonbaharda ise soluk sarı renklidir. Çiçekler taç yapraksız, erselik, küçük ve yeşil renklidir. Tek olarak da küçük kümeler halinde de görülebilirler. Meyveler küçük, koyu mor renkli, 1 cm genişliğinde ve küçük kümeler halinde görülürler.

Gözlem

Kayalık alanlar ve orman açıklıklarında görülür. İzmit ilçesinde gözlemlenmiştir.

Yaygın adları

Çitlembik, Çıtlak, Çıtlık, Çitemek, Çitemik, Adi çitlembik, Çitlenbek, Ilıç.

Çiçek zamanı

Mart-Mayıs ayları.

Yükseklik

0-700 metre arası.

Etimoloji

Cins adı Latince “keski” anlamına gelir. Kelime Afrika dillerinden Latinceye geçmiş gözükmektedir ve bu durumda Ziziphus lotus (hünnap) için kullanılmış olması muhtemeldir. Bağıntı açık değildir. Tür adı Latince “güneyli” anlamına gelir. Celtis orientalis ve Celtis occidentalis’ten coğrafi ayırt ediciliği vurgulanmıştır. Özgün tanımda bu “Habitat in Europa australi & Africa citeriore” olarak belirtilmiştir.

Tarihi

Plinius: Kabuğu deri, kökleri ise yün boyamak için kullanılır. Romulus tarafından Vulcan tapınağına zafer onuruna dikilen ağaç, imparator Nero’ya kadar yaşamıştır. Hatip Lucius Licinius Crassus ile konsül Gnaeus Domitius Ahenobarbus arasındaki geçen meşhur 10 milyon sestertius hikayesindeki altı ağacın tamamı çitlembikti.

Mutfak

Meyveler taze olarak yenilebilir. Tohumları çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir.

Geleneksel tıp

Yapraklar ve meyveler büzücü, müshil ve karın ağrısı gidericidir. Amenore, ağır adet kanaması, intermenstrüel kanama ve kolik tedavisinde hem yaprak hem de meyve kaynatılarak kullanılır. Bu aynı zamanda ishal, dizanteri ve peptik ülser vakalarında da kullanılır.

İbn-i Sînâ: Üşütme kaynaklı mide sorunlarında faydalıdır.

Biliyor musunuz?

Kabuğundan sarı boya elde edilir.

Fotoğrafları

Literatür

Species Plantarum 2: 1043. 1753. L.

Bir Yorum Yazın