Crocus pulchellus (Güz lalesi)

Tanımı

Genellikle 10 cm büyüyebilen bir bitkidir. 3 ila 4 arası sayıda yaprak vardır ve bunlar 4 ila 5 mm genişliğindedir. Kormus gömleği zarsı ya da derimsi, tabanda bir yüzüğe bölünmüştür ve zaman zaman paralel liflidir. İkincil bırahte mevcuttur. Çiçek örtüsü boğazı sarı renkli ve tüysüz ya da seyrekçe havlıdır. Çiçek örtüsü bölümü 1,8 ila 4 cm uzunluğunda ve 0,8 ila 1,5 cm genişliğinde, sivri ila küt biçimde sipsivridir. İplikçik 4 ila 11 mm uzunluğunda, yoğun biçimde havlı ve beyaz ya da soluk sarıdır. Başçık 1 ila 2,2 cm uzunluğunda ve kremsi beyaz renklidir. Boyuncuk çok sayıda ince dala bölünmüştür.

Gözlem bilgileri

Crocus pulchellus doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir. Çayırlar, çalılıklar ve ormanlık alanlarda görülmektedir. Umumiyetle eylül ve kasım ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi 300 ila 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Tanrı Hermes’in arkadaşı Crocus’un (κρόκος) adını taşımaktadır. Bir gün iki arkadaş disk atma alıştırması yaparken Hermes, kazayla Crocus’u öldürür. Crocus’un öldüğü yerden küçük bir çiçek çıkar, Crocus’un kanı çiçeğe dökülür. Çiçeğin merkezinde görülen kırmızı renkli uzantılar (ercik) Crocus’un kanıdır. Bitkinin adı ile ilgili ikinci rivayette ise; Crocus adında bir genç orman perisi, Smilax adında bir çoban kıza âşık olur ancak aşkı karşılıksız kalır ve bu aşk nedeniyle tükenerek çiğdem çiçeğine dönüşür ya da öldüğü yerden çiğdem çiçekleri çıkar. Bu hikâyede adı geçen çoban kız Smilax ise, tırmanıcı Smilax (melocan) bitkisine dönüşür. Son rivayet ise Zeus ve Hera’nın birlikte uzandığı çimenlerin arasından, onların aşklarının yüceliği ile çıkmıştır. Diğer yandan kelime, günümüzde zerdeçal olarak bilinen Curcuma cinsinin Sanskritçe adı olan kunkumam ile hayli yakındır. Kelime zerdeçalın safran sarısı olan rengine dikkat çekmektedir ve ilişki de renk üzerinden kurulmuştur.

Epitet Latince küçük güzel anlamına gelir. Türün genel görünümüne işaret eder.