Nasıl tanırım?
Çiçeklerin kış ve bahar aylarında açması, parlak sarı renkli ve boyuncuğun üç dallı olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Kayalık yamaçlar, çalılıklar, ormanlık alanlar
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Şubat – Nisan
Arazi notu
14 Şubat 2026 • Körfez • 320 m • Çayır
Kormusun 3 ila 5 adet çiçek açması nedeniyle popüler bir süs bitkisi haline gelmiştir. Hatta günümüzde satışta olan çok sayıda çiğdem kültivarının ebeveynidir.
Kış aylarında çiçek açan çoğu çiğdem gibi, çiçekleri hoş, hafif bir bal kokusuna sahiptir
Yumruları pilav yapımında kullanılmıştır.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
7ila 10 cm büyüyebilen bir bitkidir. Çiçekler canlı turuncu sarı renkli olup kase biçimindedir. Yapraklar dardır ve merkezlerinde gümüşi bir çizgi görülmektedir. Yapraklar 3 ila 5 arası sayıda, 0,5 ila 2,5 mm genişliğinde ve çiçeklerden daha uzundur. Kormus yüzüğe sahiptir. İkincil bırahte görülür ve genellikle bırahteden çok daha dardır.
Çiçek örtüsü boğazı sarı renkli, tüysüz; çiçek örtüsü bölümü 1,5 ila 3,5 cm uzunluğunda ve 0,5 ila 1,1 cm genişliğinde, sarı ila turuncu sarı renklidir. İplikçik 3 ila 6 arası sayıda, sarı tüysüz; başçık 6 ila 12 mm uzunluğunda, sarı, zaman zaman siyah taban lobludur. Boyuncuk 3 ince ya da genişleyici sarı ila turuncu dallıdır. Dilimizde sarı çiğdem adı ile bilinmektedir.
Cins adı Tanrı Hermes’in arkadaşı Crocus’un (κρόκος) adını taşımaktadır. Bir gün iki arkadaş disk atma alıştırması yaparken Hermes, kazayla Crocus’u öldürür. Crocus’un öldüğü yerden küçük bir çiçek çıkar, Crocus’un kanı çiçeğe dökülür. Çiçeğin merkezinde görülen kırmızı renkli uzantılar (ercik) Crocus’un kanıdır. Bitkinin adı ile ilgili ikinci rivayette ise; Crocus adında bir genç orman perisi, Smilax adında bir çoban kıza âşık olur ancak aşkı karşılıksız kalır. Bu aşk nedeniyle tükenerek çiğdem çiçeğine dönüşür ya da öldüğü yerden çiğdem çiçekleri çıkar. Bu hikâyede adı geçen çoban kız Smilax ise, tırmanıcı Smilax (melocan) bitkisine dönüşür. Son rivayet ise Zeus ve Hera’nın birlikte uzandığı çimenlerin arasından, onların aşklarının yüceliği ile çıkmıştır. Diğer yandan kelime, günümüzde zerdeçal olarak bilinen Curcuma cinsinin Sanskritçe adı olan kunkumam ile hayli yakındır. Kelime zerdeçalın safran sarısı olan rengine dikkat çekmektedir ve ilişki de renk üzerinden kurulmuştur.
Epitet Latince altın çiçek anlamına gelir ve açık bir şekilde türün çiçek rengine işaret eder.