Nasıl tanırım?
Çiçek örtüsünün meyve zamanı yeşil veya zarsı, bölümlerinin 5 adet, yaprakların uzunlukları kadar geniş ve üç loblu olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tahrip edilmiş arazi, deniz kenarı, yol kenarı, tarla
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Eylül
Arazi notu
26 Eylül 2023 • İzmit • 110 m • Yol kenarı
Bozulmuş arazileri iyileştirme konusunda uzmanlaşmış bir öncü türdür.
Bitkinin yaprak ve tohumları, savunma mekanizması olarak saponin adı verilen kimyasalları barındırır.
Yaprakları çiğ ya da ıspanak gibi pişirilerek tüketilmektedir. Kök suyu kaynatılarak kusturucu olarak kullanılmıştır. Yaprakları, ateş ve soğuk algınlığını tedavi etmek için buhar banyosuna eklenmiştir.
Bitkinin tamamından altın sarısı ve yeşil renkli doğal boyalar elde edilmiştir.
Yenilebilir olsa da, yaprakları ve tohumları az miktarda da olsa saponin ve oksalik asit içerir. Bu maddeler pişirme ile büyük ölçüde etkisiz hale gelse de, romatizma, gut veya böbrek rahatsızlığı olan kişilerin tüketiminde dikkatli olması önerilmiştir.
Kimyasal gübre kullanılan topraklardan toplanmamalıdır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca kaz ayağı anlamına gelir. Cinse bağlı bitkilerin yapraklarının kaz ayağını andırmasına işaret eder. Buna uygun olarak bitkiler birçok dilde kazayağı olarak bilinmektedir. Dilimizdeki sirken kelimesi doğrudan Türkçe kaynaklı olmalıdır. Türkçede sirkenmek kötü koku nedeniyle iğrenmek anlamına gelmektedir. Kelime ıspanak ve semizotu gibi sebze olarak tüketilen bitkiler için kullanılmaktadır. Bitkilerin haşlanırken yaydıkları kokuya işaret ediliyor olması muhtemeldir. Türkçe Bitki Adları Listesinde “sirken” kelimesi Dysphania ambrosioides türü için kullanılmaktadır, oysa bu tür Amerika kıtasına özgüdür ve bu durumda sirken kelimesinin hangi türe işaret ettiği net değildir. Epitet Latince akçaağaç yapraklı anlamına gelir. Türün yapraklarının Acer yapraklarını andırmasına işaret eder.
Genellikle 40 ila 80 cm boylanabilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde dik, gevşekçe ve düzensiz dallı, koyu yeşil ve sıklıkla gri unludur.
Yapraklar 1 ila 3 cm uzunluğunda, 1 ila 3 cm genişliğinde, en alttaki ve ortadaki baklavamsı-yumurtamsı, sıklıkla uzunluğundan daha geniş, üç loblu, yanal loblar kısa ve geniş, orta lob genişçe üçgensi ila kısaca yumurtamsı, ucu küt ila neredeyse sivri, kenarları düz ya da dişli ve mukronattır.
Üst yapraklar daha dar ve dişlidir. Çiçek durumu düzensiz dallı ve öbekler unlu olur. Çiçek örtüsü bölümleri, arkada genişçe omurgalıdır. Dilimizde vilita adı ile bilinmektedir.