Nasıl tanırım?
Çiçek renginin beyaz, mahmuzun kısa konik, taç ve çanak yaprakların yakınsak ve epichilenin yumurtamsı mızraksı olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Orman açıklıkları, makilik
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Haziran
Arazi notu
14 Mayıs 2019 • Gebze • 70 m • Orman
Çiçekleri genellikle tam olarak açılmaz. Çanak ve taç yapraklar birbirine yaslanarak iç kısımları sadece doğru tozlayıcılar için uygun hale getirir. Ayrıca çiçeğin kapalı bölümünden dışarıya doğru uzanan turuncu-sarı parlak lekeler, tozlayıcıya içeride bolca nektar bulunduğu yalanını söyler.
Çam yaprakların toprağa asidik hale getirmesi ve burada oluşan özel mantar florası bitkinin birinci yaşam alanı tercihidir.
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayalı bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca top başçıklı anlamına gelmektedir ve açık bir şekilde başçıkların küresel yapısına işaret eder. Başçık bitkilerde, erkek organın tepesinde bulunan ve polenleri bulunduran yapının adıdır. Epitet Yunanca Epipactis gibi anlamına gelir ve bu bağlamda türün karakteristik olarak Epipactis (Bindallıçiçeği) cinsi ile olan yüzeysel benzerliğine işaret eder.
Genellikle 30 ila 100 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde bir ila üç arası sayıda, sağlam ve boyunca yapraksıdır. Alt yapraklar kılıf benzeri, sarılıcı, üst yapraklar düz, yumurtamsı mızraksı, 4 cm uzunluğundadır.
Çiçek kurulu 40 cm uzunluğunda, yoğun ve 10 ila 30 arası sayıda çiçeklidir. Bırahte çiçekleri aşar. Çiçekler beyaz renklidir ve çoğunlukla tam açık değildir. Çanak yaprak mızraksı ve 25 ila 30 mm uzunluğundadır.
Taç yaprak yumurtamsı mızraksı, hafifçe kısadır. Mahmuz koniksi ve 3 ila 4 mm uzunluğundadır. Dilimizde ana çamçiçeği adı ile bilinmektedir.