Nasıl tanırım?
Çiçek renginin gül renkli olması ve mahmuzun bulunmaması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Orman açıklıkları, makilik
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Temmuz
Arazi notu
20 Haziran 2026 • Kartepe • 850 m • Orman
Her yıl çiçek açmayabilir. Koşullar uygun olmadığında toprak altında mantarlarla yaşayarak uyku modunda bekler.
Bitki, Campanula persicifolia (zarif çıngırak) bitkisinin tozlayıcısı olan böcekleri kendine çekebilmek için adı geçen bitkinin görünümünü taklit etmektedir. İki bitkiyi aynı gün aynı yerde gözlemledik.
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayanan bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca top başçıklı anlamına gelmektedir. Başçıkların küresel yapısına işaret eder. Başçık bitkilerde, erkek organın tepesinde bulunan ve polenleri bulunduran yapının adıdır. Epitet ise Latince kırmızı anlamına gelir. Her ne kadar cinse bağlı kırmızı renkli başka türler de olsa, bitki ilk tanımlandığında cins içinde çiçeklerin rengi ile ayırt edilebilmesine işaret eder.
Genellikle 10 ila 60 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde ince, yapraksı ve üst bölümde havlıdır. Bunlar sürünücü bir rizomdan çıkarlar. Tabanda tüysüz olmakla birlikte üst bölümde yoğun biçimde kısa salgılı tüylerle kaplıdır. Yapraklar 3 ila 8 arası sayıda, yayılıcı, mızraksı ve 5 ila 14 cm uzunluğunda ve 1 ila 3 cm genişliğindedir.
Çiçek durumu başak formunda, genellikle gevşek ve birkaç ya da en çok 20 adet çiçeklidir. Bırahte mızraksı, alttakiler yaprak benzeri ve genellikle yaprakları aşar durumdadır. Çiçekler 5 cm çapında, parlak gül ya da nadiren beyaz renklidir. Çiçek rengi ise toprağın yapısı ile ilgilidir.
Çanak yapraklar yayılıcı, dikdörtgensi mızraksı ve 20 mm uzunluğundadır. Taç yaprak hafifçe daha kısa, kavisli ve mızraksıdır. Hypochile beyazımsıdır ve tabanda turuncu sarı leke vardır, epichile yumurtamsı mızraksı, ucu sivri, 15 mm uzunluğunda ve sarımsı kahverengi sorguçludur. Yumurtalık havlıdır. Dilimizde çamçiçeği adı ile bilinmektedir.