
- Cinse bağlı bazı türler neredeyse hiç ışığın olmadığı ortamlarda bile yaşamlarını sürdürebilir. Bu nedenle doğada görülmeleri biraz güçtür.
- Çoğu tür çiçeklerini tamamen açmaz. Bunu hem nemini korumak hem de sadece doğru tozlayıcının içeri girebilmesi için yaparlar.
- Çoğunlukla nektar üretmezler. Bunun yerine çiçeklerindeki sarı lekelerle böceklere bolca nektar bulundurdukları yalanını söylerler.
- Kayın ve meşe ormanlarındaki varlıkları, o ormanın kadim ve sağlıklı olduğunun kanıtıdır.
Tanımı
Cephalanthera (Çamçiçeği) çoğunlukla karasal orkidelerden oluşan bir cinstir. Türler yumrudan ziyade rizomludur ve rizomlar silindirik, incedir. Kökler demetsi, ipliksi ve etlidir. Çiçek gövdesi dik, dalsız, tabanda bir ila birkaç adet silindirik kılıflı ve yapraksıdır. Yapraklar almaşlı dizilişli olup bazı türlerde tamamen gelişmiş iken bazı türlerde kılıf benzeri yapıdadır. Çiçek durumu terminal bir salkım halinde, birkaç ya da çok çiçekli ya da nadiren tek çiçeklidir. Yakın çiçek bırahteleri yapraksı ve genellikle çiçeklerden daha uzundur. Uzak olanlar ise bunlardan çok daha kısadır. Çiçekler burkuk, neredeyse dik, iri, gösterişli, beyaz, kremsi ya da gül rengindedir. Taç yapraklar genellikle çanak yapraklardan daha kısadır. Çanak yapraklar serbest, benzer ve neredeyse aynı uzunluktadır. Yumurtalık hafifçe kıvrık ve çıplaktır. Labellum mahmuzlu değildir ve sütunun tabanına yapışıktır. Meyve kapsül formunda, 35 mm uzunluğunda ve genellikle diktir. Türler genellikle makilik ve orman açıklıklarında, bazen de orman içlerinde görülür.
Cephalanthera
Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Cins, Avrasya’nın ılıman kuşağı ile Kuzey Afrika ve ayrıca Kuzey Amerika’da yayılış göstermektedir.
🧬 Takson Kartı
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir.
Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Orkide kökünden ‘salep’ adı verilen, sakinleştirici etkisi olan ve oldukça besleyici olan bir toz elde edilmektedir. Bu toz ekmek ve dondurma yapımında kullanıldığı gibi içecek olarak da tüketilmektedir. Musilaj bakımından da zengindir ve mide-bağırsak kanalı tahriş vakalarında başvurulmaktadır.
Cins adı Antik Yunanca top başçıklı anlamına gelmektedir. Başçıkların küresel yapısına işaret eder. Başçık bitkilerde, erkek organın tepesinde bulunan ve polenleri bulunduran yapının adıdır.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır.
Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Kocaeli’ndeki türler
-

Cephalanthera damasonium (Orman kuşçuğu)
Cephalanthera damasonium (Orman kuşçuğu) genelde ormanların gölgeli bölgelerinde görülen ve bu nedenle bulunması zor olan bir orkide türüdür.
-

Cephalanthera epipactoides (Ana çamçiçeği)
Cephalanthera epipactoides (Ana çamçiçeği) makiliklerde görülen ve bahar sonu yaz başında çiçek açan bir orkide türüdür.
-

Cephalanthera longifolia (Kuğu salebi)
Cephalanthera longifolia (Kuğu salebi) ormanlık alanlarda görülen ve bahar ortasından yaz başına kadar çiçek açan bir orkide türüdür.
-

Cephalanthera rubra (Çam çiçeği)
Cephalanthera rubra (Çam çiçeği) genelde orman sınırlarında görülen ve yaz başında çiçek açan nadir bir orkidedir.
Leave a Comment