Tyrimnus leucographus (Dulkarı gömleği)

Tanımı

Genellikle 20 ila 80 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Taban yaprakları yeşil renkli ve beyaz damarlı, ters yumurtamsı, saplı, 5,5 ila 14 cm uzunluğunda ve 2 ila 5 cm genişliğinde, loblu ve dikenli dişli kenarlıdır. Gövde yaprakları daha dar ve daha kısadır. Çiçek başları küresel, çiçek zamanı dik ve meyve zamanı hafifçe sarkıktır. Bunlar 20 ila 40 cm uzunluğundaki yapraksız çiçek sapı üzerindedir. İnvolukrum 10 ila 18 mm uzunluğunda ve 13 ila 15 mm genişliğindedir. Filariler darca mızraksı sipsivri, tüysüz ila yünlüdür. Kapçık 4 ya da 5 mm uzunluğunda ve 1,5 mm genişliğinde, pürüzsüz ve parlaktır. Dilimizde dulkarıgömleği adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Tyrimnus leucographus doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir. Orman açıklıkları, çalılıklar ve yol kenarında görülmektedir. Umumiyetle nisan ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1000 metreye kadar olan rakımlarda İl genelinde yaygın olarak gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adının etimolojisi açık değildir. Antikçağda önemli bir Fenike liman ve ticaret merkezi olan Tyre’dan (günümüzde Sur, Lübnan) geliyor olabilir. Buradan ihraç edilen ve şehrin adıyla anılan mor renk hayli meşhurdu. O halde çiçek rengi ile bir bağıntı kurulmuş olsa gerektir. Ayrıca aynı orijinden gelen tyros kelimesi de Antik Yunanca peynir anlamına gelmekte ve yine aynı şehre izafe edilmektedir. Epitet Antik Yunanca beyaz yazı anlamına gelir ve açık bir şekilde türün yapraklarındaki süt beyazı lekelere işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Carduus leucographus mariae hirsutus, capitulo minore”dir.