İçeriğe geç
Anasayfa » Tulipa (Lale)

Tulipa (Lale)

    FLORA NICOMEDIAE • MEDITERRANEAN–EURASIA

    Coğrafi dağılım.

    Cins, Avrasya ve Kuzey Afrika’ya özgüdür ancak günümüzde kuzey yarımkürenin büyük bölümünde yetiştirilmektedir.

    ALEMPlantae
    TAKIMLiliales
    FAMİLYALiliaceae
    01

    Her ne kadar günümüzde Hollanda ile özdeşleşmiş olsa da anavatanı Anadolu ve Türkistan’dır. 16. yüzyılda Türkiye’den Avrupa’ya götürülen lalelere ilgi, kısa sürede olağanüstü bir tutkuya, tam adıyla Lale Çılgınlığı’na dönüştü.

    02

    18. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu’nda Lale Devri başladı. Başkent lalelerle süslendi. Bu dönemde laleleri başkent dışında alıp satmak suç hâline getirildi.

    03

    Lale Çılgınlığı döneminde bir lale soğanının fiyatını lüks bir evle aynı değere çıkaran desenli, ebruli ve alacalı lalelerdi. İşin doğrusu bunlar Lily Streak Virus adlı bir virüs tarafından enfekte edilmiş hastalıklı bitkilerdi.

    04

    Çoğu çiçek vazoya konulduğunda büyümesini durdurur. Ancak laleler, sapları kesilip vazodaki suya konulduktan sonra bile günde 2 ila 3 santimetre uzamaya ve güneşe doğru bükülmeye devam ederler.


    Bilgi

    Bir lalenin tohumdan çiçek açacak olgunluğa erişmesi 5 yılı bulabilmektedir. Türkiye’nin tamamında her ne sebeple olursa olsun doğal lalelerin toplanması, satılması ve özellikle yurtdışına çıkarılması yasaktır.
    Doğal laleler, milyarlarca avroluk lale endüstrisi için, hastalıklara dayanıklılık açısından gelecekteki ıslah çalışmalarında kullanılmak üzere genetik rezerv konumunu korumaktadır. Bu nedenle sıklıkla biyokaçakçılık konusu oluşturmaktadırlar.

    Folklor

    Lale, kültürel tarihimiz için ayrı bir yere sahiptir. Mimariden çiniciliğe, tezhip sanatından edebiyata kadar pek çok alanda motif olarak kullanılmaktadır.

    Dikkat

    Kocaeli’nde, bizim bildiğimiz kadarıyla doğal olarak yetişen lale türü bulunmamaktadır.


    ETİMOLOJİ

    Cins adı Ogier Ghiselin de Busbecq’in Türk Mektupları’nda geçen tülbent kelimesinden türetilmiştir. İşin doğrusu Osmanlı’da bitkiye lale deniyordu ancak zamanın modası olarak türbanlara lale iliştiriliyordu. Bu nedenle Busbecq, bitkinin adını sehven türbanla karıştırmıştır.

    BİLİMSEL TANIM

    Tulipa (Lale) soğanlı bitkilerden oluşan bir cinstir. Soğan gömleği değişik biçimlerde çizgili ve tüylü ya da çıplaktır. Yapraklar 2 ila 8 adet olup gövdededir. Çiçekler 1, 2 ya da nadiren 4 adettir. Çiçek örtüsü bölümleri 6 adet, serbest, petal benzeri ve 2 farklı sıra halindedir.

    Çiçekler genellikle iri, gösterişli, parlak, genellikle kırmızı, turuncu, pembe, sarı ya da beyaz renklidir. Sıklıkla tepallerin tabanında değişik renklerde lekeler görülmektedir. Başçıklar yanlardan açılmaktadır.

    İplikçikler tabanda geniş ya da şişkindir. Boyuncuk kısa ya da mevcut değildir. Meyve kısa ya da uzun, neredeyse küresel ila elipsoit, zaman zaman kısa saplı ve/veya gagalıdır. Tohumlar çok sayıda, düz ve üçgensidir.


    Kocaeli’ndeki türler

    Bir yanıt yazın

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir