Tulipa saxatilis (Keraye lalesi)

Hüseyin Doğan avatarı

Tanımı

Kısa boylu ve çıplak bir bitki olup yer altı sürgünleri sayesinde gruplar oluşturmaktadır. Soğan yumurtamsı ya da küresel, 2 ila 3,5 cm uzunluğunda, 1,5 ila 3 genişliğinde, belirgin biçimde sitolonlu, derimsi, koyu kahverengi ve tepeye doğru birkaç tüylüdür. Gömlek derimsi ve sarımsı kahverengidir. Taban levhası ve boyun kısa tüylüdür. Sıkapa 12 ila 35 uzunluğundadır. Yapraklar 2 ya da 3 adet, 25 cm uzunluğunda, 2,5 cm genişliğinde, şeritsi mızraksı, oluklu ve dik ya da geriye kıvrıktır. Çiçekler 1 ila 3 adet olup tamamen açılmaktadır.

Çiçek örtüsü bölümleri genellikle açık mor-pembe renkte olup, üzerinde büyük ve belirgin sarı bir leke bulunmaktadır. Dış çiçek örtüsü bölümleri dış yüzeyinde sıklıkla kırmızı ila yeşilimsi mor, 2 ila 4 cm uzunluğunda, 4,5 ila 10 mm genişliğinde, dar biçimde eliptik ve sivri uçludur. İç çiçek örtüsü bölümleri 2 ila 4 cm uzunluğunda, 7,5 ila 18 mm genişliğinde, yumurtamsı ve dar tabanlıdır. İplikçikler 6 ila 12,5 mm uzunluğundadır. Başçıklar 3,5 ila 6 mm uzunluğunda ve kahverengimsidir. Boyuncuk 3 parçalıdır. Polen sarı renklidir. Yumurtalık mekiksi ve zamanla gagalıdır. Kapsül nadiren görülmektedir. Dilimizde keraye lalesi ve aydın lalesi adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Türkiye ve Ege adalarında yayılış göstermektedir.🔗 Doğal ortamında kayalık yamaçlar ve kanyonlarda görülmektedir. Öte yandan popüler bir süs bitkisidir ve yaygın olarak yetiştirilmektedir. Umumiyetle nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açan bitki normal şartlarda 200 ila 800 metre arasındaki rakımlarda yetişmektedir. Bu sayfadaki örnek, Hortus Medicus Turcicus adını verdiğimiz bahçede bulunmaktadır.

Etimoloji

Cins adı Ogier Ghiselin de Busbecq’in Türk Mektupları‘nda geçen tülbent kelimesinden türetilmiştir. İşin doğrusu Osmanlı’da bitkiye lale deniyordu ancak zamanın modası olarak türbanlara lale iliştiriliyordu. Bu nedenle Busbecq, bitkinin adını sehven türbanla karıştırmıştır. Epitet, Latince kayada yaşar anlamına gelmektedir ve açık bir şekilde türün habitat tercihine işaret etmektedir.

Fotoğrafları

Leave a Comment

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir