Kocaeli’nin doğal bitkisi değildir. Sadece bahçeler, mezarlıklar ve peyzaj alanlarında görmek mümkündür.
Kocaeli’nde Tulipa cinsine bağlı doğal takson bulunmamaktadır.
Tanımı
Genellikle 30 cm ila 60 cm büyüyebilen bir bitkidir. Sıkapa çıplak ya da havlıdır. Yapraklar yeşil renkli ve çıplak ya da kirpiklidir. Çiçekler 4 ila 8 cm uzunluğundadır. İç tepaller, dış tepallerden daha geniş, kırmızı, sarı, turuncu ya da mor renklidir. Tepallerin tabanında sarı ya da siyah bir leke vardır ancak bu her zaman görülmemektedir. Dilimizde lale adı ile bilinmektedir.
Günümüzdeki binlerce farklı renk, şekil ve boydaki lale kültivarının neredeyse tamamı, bu türden türetilmiştir.
Bitkinin çiçek açması için kışlamaya ihtiyacı vardır. Eğer soğuğa maruz kalmazsa, bahar geldiğinde büyüme hormonu tetiklenmez ve bitki çiçek açamaz. Bu yüzden tropikal ülkelerde açık havada yetiştirilmesi imkansızdır.
Cins adı Ogier Ghiselin de Busbecq’in Türk Mektupları’nda geçen tülbent kelimesinden türetilmiştir. İşin doğrusu Osmanlı’da bitkiye lale deniyordu ancak zamanın modası olarak türbanlara lale iliştiriliyordu. Bu nedenle Busbecq, bitkinin adını sehven türbanla karıştırmıştır. Epitet, 26 Mart 1516 – 13 Aralık 1565 tarihleri arasında yaşamış İsviçreli doğa bilimci Conrad Gessner’a adanmıştır. İki yüzyıl boyunca Avrupa’da başvuru kaynağı olan Historia plantarum’u yazmış ancak eser ölümünden çok sonra, bu tür tanımlandıktan bir yıl sonra (1754) yayımlanmıştır. Kendisi bu bitkiyi Tulipa turcarum adıyla tanımlamıştır.
Çiçek ve soğanın bazı kişilerde cilt tahrişine neden olabileceği rapor edilmiştir.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
KEW’e göre bitkinin anavatanı Türkiye’dir. Linnaeus da bitkiye “Habitat in Cappadocia” notunu düşmüştür. Ancak süs bitkisi değeri nedeniyle kuzey yarımkürenin büyük bölümünde yetiştirilmektedir.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Mezarlıklar, bahçeler
Geofit
Nisan – Haziran
15 Mart 2024 • Kartepe • 50 m • Mezarlık
🗺️ Türkiye gözlemleri
Çoğu lale neredeyse tamamen kokusuz veya çok hafif kokulu iken, bu türün kültivarlarının çiçekleri hoş ve tatlı bir kokuya sahiptir.
Fotoğrafları
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment