- Arılar genellikle çiçek durumunun en altındaki çiçekten başlayıp yukarı doğru tırmanırlar. Bitki bunu bildiği için, en alttaki çiçekleri dişi (polen kabul eden), en üsttekileri ise erkek (polen veren) fazda tutar. Böylece arı, bir önceki bitkiden getirdiği poleni en altta bırakır ve en üstten yeni polenleri alıp gider. Bu da bitkinin kendi kendini tozlaştırmasını önler.
- Güneşli günlerde ve akşamüzeri etrafa yoğun, tatlı bir vanilya veya badem kokusu yayarlar. Bu koku, arılar ve küçük böcekler için çiçeklerin azaldığı güz günlerinde reddedilemeyecek bir teklif gibidir.
- Cinse bağlı türler yetişkin olduğunda da besin ihtiyacının büyük kısmını mantarlardan almaya devam eder. Bu yüzden sökülüp saksıya alınması imkansızdır. Mantar ağı kopunca bitki de ölür.
- Cinse bağlı bazı türler, istisnasi bir durum olarak güz mevsiminde çiçek açar.
Tanımı
Spiranthes (İncisalebi) karasal orkidelerden oluşan bir cinstir. Kökler etli, 2 ila 6 adet olarak demet halinde, ince ila yumruludur. Gövde basit, yeşil ve dik olup yapraksı bırahteleri mevcuttur. Yapraklar tabanda ya da zaman zaman gövdededir. Çiçek durumu havlı, çıplak ya da salgılı tüylüdür, terminal bir başak olup çiçekler sarmal bir yapı oluşturacak biçimde gevşek ya da sıkı biçimde dizilmiştir. Bırahte mızraksı, sivri uçlu ve yumurtalığı sarıcıdır. Çiçekler burkuk, sıklıkla uç bölümünde geriye kıvrık, beyaz, krem, sarı ya da pembe renklidir. Çiçek örtüsü bölümleri belirgin ya da çanak yapraklar tabanda kaynaşıktır.
Labellum mahmuzsuz, mızraksı ila yumurtamsı ya da kemansı, nadiren şeritsi, etli ila hafifçe zarsı ve ucu genellikle kırışıktır. Sütun kısa ve silindiriktir. Başçık yüreksi olup ucu sivri ya da küttür. Pollinia çomaksıdır. Yumurtalık silindirik ve sapsızdır. Rostellum dar olup iki parçalı bir uca doğru daralmaktadır. Ormanlık alanların sınırları ile nemli çayırlarda görülür. Cins Avrasya, Amerika ve Avustralya’ya özgüdür.🔗
Spiranthes
Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Cins, Kuzey yarımkürede ve ayrıca Avustralya’da yayılış göstermektedir.
🧬 Takson Kartı
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir.
Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Orkide kökünden ‘salep’ adı verilen, sakinleştirici etkisi olan ve oldukça besleyici olan bir toz elde edilmektedir. Bu toz ekmek ve dondurma yapımında kullanıldığı gibi içecek olarak da tüketilmektedir. Musilaj bakımından da zengindir ve mide-bağırsak kanalı tahriş vakalarında başvurulmaktadır.
Yunanca sarmal çiçek anlamına gelir. Cinse bağlı üyelerin çiçekleri tek bir sıra üzerinde sarmal biçimde sıralıdır.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır.
Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Kocaeli’ndeki türler
-
Spiranthes spiralis (İnci salebi)
Spiranthes spiralis (İnci salebi) genellikle kurumuş çayırlarda görülen bir bitki olup ilimizde güz mevsiminde çiçek açan tek orkide türüdür.
Leave a Comment