- Çoğu orkidenin aksine gece güvelerini hedef alır. Çiçeklerinin beyaz olması, gece karanlığında ay ışığını yansıtmakta ve fener gibi görünmesini sağlamaktadır.
- Gündüzleri neredeyse hiç kokmayan çiçekler, güneş battıktan sonra etrafa güçlü, tatlı ve vanilya benzeri bir koku yayarlar. Bu koku, kilometrelerce ötedeki gece güvelerini (Sphingidae ailesi) bir mıknatıs gibi kendine çeker.
- Güve uzun hortumunu çiçeğin derinliklerine soktuğunda, polen paketçikleri güvgenin gözlerine ve hortumunun dibine yapışır. Güve bir sonraki çiçeğe gittiğinde, bu polenler tam olarak diğer çiçeğin dişicik tepesine temas edecek şekilde konumlanmıştır.
- Mahmuz hayli uzundur ve bu sayede sadece uzun hortumlu böceklerin ulaşmasına izin vermektedir.
Tanımı
Platanthera (Sümbülsalebi) yumruları bölünmemiş ve turp yumrusu formundadır. Gövde dik ve yapraksı ya da değildir. Gövdenin tabanı 2 ya da nadiren 3 adet iri yaprak taşır ve bunlar beneksizdir. Çiçek durumu silindirik ve genellikle gevşektir. Çiçek bırahtesi yapraksıdır. Çiçekler orta ya da küçük boyda, yeşilimsi, beyaz, turuncu, sarı ya da gül renkli ve sıklıkla hoş kokuludur. Sırttaki çanak yaprak ile taç yapraklar genellikle birleşerek bir külah oluşturur. Yanal çanak yapraklar serbest ya da alt kenarları kısmen labellum tabanına yapışık, yayılıcı ya da kıvrıktır. Labellum düz ya da şerit biçiminde, bölünmüş ya da çeşitli biçimlerde saçaklı, bazen merkezde kalın ve mahmuzludur. Mahmuz çeşitli uzunluklarda, ipliksi ya da darca silindirik, zaman zaman ortanın üzerinde çomaksıdır. Sütun kısa ve görece kesiklidir. Pollinia iki adettir. Yumurtalık silindirik ya da mekiksi, uca doğru kavisli, sapsız, bükük ve çıplaktır.
Platanthera
Biyocoğrafik dağılım ve sistematik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Cins, Kuzey yarımküreye özgüdür.
🧬 Takson Kartı
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir.
Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Orkide kökünden ‘salep’ adı verilen, sakinleştirici etkisi olan ve oldukça besleyici olan bir toz elde edilmektedir. Bu toz ekmek ve dondurma yapımında kullanıldığı gibi içecek olarak da tüketilmektedir. Musilaj bakımından da zengindir ve mide-bağırsak kanalı tahriş vakalarında başvurulmaktadır.
Yunanca geniş başçıklı anlamına gelir. Polliniaların orkideler içinde alışılmadık biçimde geniş olan yapısına işaret eder ki bu durum cins için ayırt edici özelliktir. Pollinia, bitkilerde polenleri barındıran yapıya verilen addır.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır.
Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Kocaeli’ndeki türler
-
Platanthera chlorantha (Çarpık salep)
Platanthera chlorantha (Çarpık salep) genelde orman sınırlarının nemli bölgelerden görülen ve yaz aylarında çiçek açan bir orkide türüdür.
Leave a Comment