Spergula arvensis (Tarla kişnişi)

Tanımı

Genellikle 40 cm büyüyebilen bir bitkidir. Çok sayıda gövde görülmektedir. Gövde dik ya da yükselici biçimde, tüysüz ya da salgılı tüylü ve genellikle yapışkandır. Taç çok simetrili, beyaz renkli, yaklaşık 1 cm genişliğindedir. Taç yaprak sayısı beştir ve bunlar 3,5 ila 5 mm uzunluğunda, hafifçe çanak yapraklardan uzundur. Çanak yaprak sayısı beştir. Ercik genellikle 10 adet, nadiren de 5 adettir. Boyuncuk sayısı beştir. Yapraklar karşılıklı ya da halkavi dizilişli ve sapsızdır. Yumurtalık elipsoit ve kısa saplıdır. Kapsül yumurta biçiminde genellikle yeşil renklidir. Çiçekler erseliktir. Tek bitki kırka kadar kapsül üretebilir ve her kapsül 20 tohum barındırır. Tohumlar birkaç yıl boyunca toprakta canlılıklarını korumaktadır. Midede sindirilemediği için otçul hayvanların dışkıları ile de yayılabilir. Dilimizde tarla kişnişi adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Avrasya ve Afrika’da yayılış gösterir ancak günümüzde dünyanın tamamına yayılmıştır. İstilacı tür olarak kabul edilmektedir. Tarlalar ve kumlu bölgelerde görülen bitki umumiyetle mart ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 300 metreye kadar olan rakımlarda İzmit, Gebze ve Körfez ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins Latince saçılan anlamına gelir. Tohumlarının erkenden ekilmesine işaret eder. Cins için önerilen delicekişniş adı, Spergula arvensis’in İngilizce yaygın adlarından biri olan wild coriander’ın tercüme edilmiş hali gibi gözükmektedir. Epitet Latince ekili alan anlamına gelir ve açık bir şekilde türün habitat tercihine işaret eder. Özgün tanımda bu “Habitat in Europae agris” olarak belirtilmiştir.

Kullanımı

Genç bitkiler tüketilmektedir. Tohumlarının Taş Devrinde gıda amaçlı kullanıldığı belirlenmiştir. Bunun yanında tohumları yağ bakımından zengindir ve öğütülerek ekmek yapımında kullanılmıştır. İdrar söktürücüdür. Tohum ve yapraklar saponin içermektedir. Otçul hayvanlara aşırı otlatılması sakıncalıdır.