Silene (Nakıl)

Özet

Silene (Nakıl) çok sayıda süs bitkisi ile tıbbi değere sahip türü barındıran ve dünyanın neredeyse tamamında görülen kalabalık bir cinstir.

Hiyerarşi

Plantae

Bitkiler

Caryophyllales

Karanfil takımı

Caryophyllaceae

Karanfilgiller

Tanımı

Silene (Nakıl) tek, iki ya da çok yıllık otlardan oluşan bir cinstir. Kazık kök ince ya da kalın, dallanmış ana kök sıklıkla mevcut ve bazı türler sitolonlu ya da rizomludur. Gövdeler dik, dallı ya da dalsız ve silindirik ya da köşelidir. Yapraklar mızraksı ya da yumurtamsı mızraksı ve tepede sivridir. Çiçek kurulu dikazyumdur ya da tektir. Çanak tüpsü, 10 ila 60 arası damarlı ve genellikle beş kısa dişlidir. Taç yaprak sayısı beştir ve derince pençelidir. On adet ercik görülür. Kapsül yumurtamsı ila küresel olup 3 ila 5 adet valf tarafından açılır. Tohumlar çok sayıda, kırmızımsı ila gri ya da siyah renkli, minik ve böbrek biçimlidir.

Cins dünyanın büyük bölümünde doğal olarak yayılış gösterir. Karanfilgiller ailesinin en kalabalık cinsidir, aynı şekilde Kocaeli’deki en kalabalık karanfilgiller cinsidir. Birçok türü süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Bazı Silene türleri köpüklü bir salgı çıkarır ve bu sayede çiçeklere gelen böceklerden polen toplarlar. Afrika’da Silene undulata türü kahinler tarafından toplanır, kökü öğütüldükten sonra su eklenerek köpürene kadar dövülür ve dolunayda kehanet göstermelerini sağlayacağına inanılarak tüketilir. Bitki tuzağa düşmeyi simgeler. [Harita, Sinonimler, Türler]

Etimoloji

Cins adını Satir Silenus’tan almıştır. Satirlerin yarı keçi yarı insan formunda olmasına rağmen, Silenus daha çok at özellikleri taşımakta ve bu özelliği ile diğer satirlerden ayrılmaktadır. Bunun yanında Silenus, şarap tanrısı Dionysos’un öğretmenidir. Cinse ait türlerin büyük bölümünde viskozite görülmekte ve bu nedenle doğrudan şarap tanrısı ile bir bağ kurulduğu düşünülmektedir. Ayrıca Silenus’un orman tanrısı olması ve Silene türlerinin genellikle ormanlık alanlarda görülmesi nedeniyle bir bağ kurulması da mümkündür. Türkçe yaygın adı olan nakıl kelimesi Anadolu’da dal üzerine dizili kiraz meyveleri için kullanılmaktadır. Bazı Silene türlerinin çiçekleri bu alegoriye izin verir biçimdedir. Aynı kelime Arapçada hurma ağacı anlamını verir.

Kocaeli’ndeki türler

Silene vulgaris

Silene vulgaris

Gıvışgan

Silene macrodonta

Silene macrodonta

Deve nakılı

Silene subconica

Silene subconica

Mahruti nakıl

Silene coronaria

Silene coronaria

Rana nakıl

Silene italica

Silene italica

Yuğuşyüreği

Silene dichotoma subsp. racemosa

Silene dichotoma

Çatal nakıl

Silene baccifera

Silene baccifera

Kara nakıl

Silene bellidifolia

Silene bellidifolia

Tüylü nakıl

Silene viridiflora

Silene viridiflora

Yuğuşyüreği

Silene gallica

Silene gallica

Çatal nakıl

Silene nocturna

Silene nocturna

Kara nakıl