Nasıl tanırım?
İç çiçek örtüsü bölümlerinin darca üçgensi ve meyvede dişli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Sulak alan
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Eylül
Arazi notu
08 Haziran 2025 • Kartepe • 1500 m • Orman
Bir bitki 60.000 tohum üretebilir ve bunlar toprakta 40 yıla kadar canlı kalabilir.
Yapraklarının epidermis tabakası, UV ışınlarını filtreleyen ve altındaki hassas dokuları koruyan flavonoid birikimi sayesinde etkili bir doğal güneş kremi” görevi görmektedir.
Isırganın cilde verdiği rahatsızlığı gidermek için yaprağı ezilerek ilgili bölgeye sürülmektedir.
Yeni yapılmış taze tereyağı kalıpları, yapraklarına sarılırdı. Hem tereyağının erimesi önlenir hem de yapraklarındaki doğal bileşenler sayesinde bakterilerin üremesi geciktirirdi.
Yapraklar oksalik asit içerir ve çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Bunlar ayrıca salatalara da eklenmektedir. Tohumları kurutularak baharat olarak kullanılmıştır. Yapraklarına sarma yapımında (lahana sarması gibi) başvurulmaktadır. Gövde ve tohumlar da pişirilerek tüketilmiştir.
Yaprakları yara, kabarcık, yanık ve urlarda kullanılmıştır. Kökü kanı temizleyicidir. Kökünden elde edilen çaya çıban tedavisinde başvurulmuştur. Bu çay ayrıca sarılık, boğmaca ve kanama hallerinde de kullanılmaktadır. Kök demlenerek çocuklarda kullanılan deri dökülmelerine uygulanır. Kökünden sarı, yeşil ve kahverengi boya elde edilmektedir.
Yaprakların tüketilmeden önce suyu değiştirilerek birkaç defa kaynatılması önerilmektedir. Yüksek oranda tüketilmesinin kalsiyum gibi birçok mineralin eksikliğine neden olabileceği rapor edilmiştir. Romatizma, artrit, gut, böbrek taşı veya aşırı asitlik eğilimi olanlar uzak durmalıdır. Otçul hayvanlara aşırı otlatılması zararlıdır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince kuzukulağı anlamına gelir. Muhtemelen Latince emmek anlamına gelen “rumo” kelimesinden türemiştir. Yaprakları emilerek susuzluk giderici olarak kullanılır. Epitet Latince küt yapraklı anlamına gelir. Türün yaprak yapısına işaret eder. Özgün tanımda bu “foliis cordato oblongis obtusiusculis crenulatis” olarak belirtilmiştir. Bitkinin ikili adlandırmadan önceki adı “Lapathum vulgare, folio obtuso”dur. Alttür adı neredeyse alpin demektir ve türün alpin kuşağa yakın yüksekliklerde bulunmasına dikkat çekmektedir. Öte yandan deniz seviyesinden itibaren görmek mümkündür.
Genellikle 60 ila 130 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde dik, sert, genelde kırmızımsı ve çiçeklenme başlayana kadar dalsızdır. Yapraklar 20 ila 40 cm uzunluğunda, 10 ila 15 cm genişliğinde, geniş ve ovaldir, tabanları yüreksi, uçları yuvarlak ve alt yapraklar kırmızı gövdelidir. Yaprakların kenarları hafifçe dalgalı, üst yüzeyi tüysüz ve alt yüzeyi sivilceli olabilir. Okrea dökülücü ya da kısmen kalıcıdır.
Çiçek durumu terminal olup büyük kümeler halindedir ve küçük yeşilimsi çiçekler olgunlaştıkça kırmızıya döner. Çiçekler gevşek kümelerde 10 ila 25 adettir. İç tepaller yumurtamsı üçgensi ya da dilsi, tabanı kesik, kenarları dişli ve ucu küt ya da sivridir.
Kapçık kırmızımsı kahverengidir. Dilimizde yabani labada, evelik, yabani pazı, yabani kuzukulağı, kökükızıl, küt yapraklı labada ve geniş yapraklı labada adları ile bilinmektedir.