Nasıl tanırım?
Kılıfın kahverengi, kesik, çiçek durumunun başak, sıkı, kesintisiz ve çiçek durumu sapının sarı salgılı olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Sulak alan
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Ağustos – Eylül
Arazi notu
14 Temmuz 2025 • Kartepe • 40 m • Göl kenarı
Tollund Adamı’nın mide bağırsağında tohumlarına rastlanmıştır.
Polenleri, su kenarlarında ve çamurlu topraklarda çok karakteristik yapılar bırakır. Cinayet veya hırsızlık vakalarında şüphelilerin ayakkabılarındaki veya kıyafetlerindeki çamurda bu bitkinin polenlerine rastlanması, suçlunun sulak/nehir kenarı bir suç mahallinde bulunup bulunmadığını kesin olarak kanıtlamak için mahkemelerde delil olarak kullanılmaktadır.
Şap ile birlikte kaynatıldığında yün ve keten kumaşlara parlak, kalıcı ve çok canlı bir sarı-yeşil renk vermektedir.
Bitki için önerilen tirşon adının kaynağını bilmiyoruz. Biraz zorlarsak, kökeni Farsça ekşi anlamına turş kelimesi olabilir. Öte yandan bitkinin tadı ekşi değildir. Epiteti olan lapathifolia ile tadının ekşi olduğu bilinen Rumex cinsine benzetilmiştir ancak bu benzerlik sadece yaprak şekli ile sınırlıdır. Bu bitkinin adı ya da etimolojisi hakkındaki bilgilerinizi aşağıdaki yorum bölümünde paylaşırsanız seviniriz.
Sebze olarak tüketilmektedir. Genç yaprak ve tohumlar çiğ ya da pişirilerek yenilmektedir. Antiseptik ve büzücüdür. Mide sorunları ve ateşin tedavisinde demlenerek kullanılmıştır. Ayrıca lapa haline getirilerek yanıklara uygulanır.
Bakır ve demir gibi ağır metalleri bünyesinde toplayarak sudaki kirlilik seviyesini gösterme potansiyeline sahiptir.
Bitkiler göçmen kuşlar tarafından tüketilmekte ve tohumları sindirim sistemlerinden doğrudan geçmektedir. Bu sayede doğal yayılış alanı oldukça geniştir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince Prunus persica’ya benziyor anlamına gelir. Cinsin yaprak yapısının şeftali yaprağına benzemesine işaret eder. Epitet Latince Lapathum yapraklı anlamına gelir. Aynı aileye bağlı Lapathum (günümüzde Rumex) cinsi ile benzerliğe işaret eder. Özgün tanımda bu “Persicaria major, lapathi foliis, calyce floris purpureo” olarak belirtilmiştir.
Genellikle 10 ila 80 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde dallı ve yükselici ila diktir. Yapraklar almaşlı dizilişli, kısa saplı ve genellikle alt yüzeyleri yoğun tüylüdür.
Ochreae kahverengimsi ve düzdür. Yaprak merkezinde sıklıkla koyu bir leke görülür, bu leke mızraksı ila darca eliptiktir ve kenarları düzdür. Çiçeklenme yoğun terminal biçimdedir ve genellikle baş aşağı durur.
Çiçekler pembe renkli, dört ila beş lobludur. 6 ercik ve 2 boyuncuk görülmektedir. Meyve düz ve yuvarlaktır. Dilimizde tirşon adı ile bilinmektedir.