Persicaria lapathifolia (Tirşon)

Tanımı

Genellikle 10 ila 80 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde dallı ve yükselici ila diktir. Yapraklar almaşlı dizilişli, kısa saplı ve genellikle alt yüzeyleri yoğun tüylüdür. Ochreae kahverengimsi ve düzdür. Yaprak merkezinde sıklıkla koyu bir leke görülür, bu leke mızraksı ila darca eliptiktir ve kenarları düzdür. Çiçeklenme yoğun terminal biçimdedir ve genellikle baş aşağı durur. Çiçekler pembe renkli, dört ila beş lobludur. 6 ercik ve 2 boyuncuk görülmektedir. Meyve düz ve yuvarlaktır. Tohumlar toprakta uzun süre canlı kalabilir. Dilimizde tirşon adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Persicaria lapathifolia doğal olarak kuzey yarımkürede yayılış gösterir ancak günümüzde güney yarımküreye de dağılmıştır. Sulak alanlarda görülen bitki umumiyetle ağustos ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1500 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Latince Prunus persica’ya benziyor anlamına gelir. Cinsin yaprak yapısının şeftali yaprağına benzemesine işaret eder. Türkçe adı olan söğütotu, Persicaria salicifolia türü ile doğrudan ilintili olmalı. Salicifolia, Latince söğüt yapraklı demektir. Epitet Latince Lapathum yapraklı anlamına gelir. Aynı aileye bağlı Lapathum (günümüzde Rumex) cinsi ile benzerliğe işaret eder. Özgün tanımda bu “Persicaria major, lapathi foliis, calyce floris purpureo” olarak belirtilmiştir.

Kullanımı

Sebze olarak tüketilmektedir. Genç yaprak ve tohumlar çiğ ya da pişirilerek yenilmektedir. Antiseptik ve büzücüdür. Mide sorunları ve ateşin tedavisinde demlenerek kullanılmıştır. Ayrıca lapa haline getirilerek yanıklara uygulanır.