Nasıl tanırım?
Bu teşhis ile ilgili ciddi şüphelerimiz var. Tanım ya da görseline ulaşabilmiş değiliz. Bir orkide uzmanı tarafından teşhis edilmesini bekliyoruz. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Çalılık, makilik, ormanlık, çayırlar
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mart – Mayıs
Arazi notu
28/04/26 • İzmit • 110 m • Yol kenarı
Ophrys türleri, polen taşıyıcı böcekleri kandırmak için spesifik kokular yayarlar. Bu nedenle farklı türlerin birbirine karışması çok zordur. Ancak bazen bir erkek tozlayıcı, iki farklı orkide türü arasında kafa karışıklığı yaşar. Bu türden melezler, yani iki farklı türün aynı böcek tarafından ziyaret edilmesinin bir sonucudur. Melez orkideler iki ebeveynden de çeşitli karakterleri taşımaktadır. Asıl sorun melezlerin ebeveynlerin tozlayıcıları çekmek için kullandıkları taktiklerin de bir karışımını sergilemesidir.
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre 8 yılı bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de 8 yıllık bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları













Türkiye gözlemleri
Yunanca kaş anlamına gelir ve bu bağlamda çiçeklerin kenarlarının belirgin biçimde tüylü olmasına dikkat çekmektedir. Diğer görüş ise Roma uygarlığında kadınların kaşlarını karartmak için bu bitkileri kullanmaları ile ilgilidir. Plinius, bitkileri Roma’da kadınların kaşlarını karartmak için kullandıklarını yazar. Epitet Ulrich Graf’a adanmıştır. Özellikle İsviçre’nin orkide türleri hakkında yaptığı çalışmaları ile bilinmektedir. Türü ilk defa “Ein neuer Ophrys-Bastard aus Korfu: O. bombyliflora x O. attica” başlıklı makalesinde tanımlamıştır.
2 cm büyüyebilen bir bitkidir. Çiçekler 2 ya da 3 adettir. Çanak yapraklar yeşil renkli ve ortadaki belirgindir. Taç yapraklar yeşil ya da gri yeşil renklidir. Dudak, ebeveynlerin ikisinden de karakterler barındırmaktadır. Tüy örtüsü O. bombyliflora taksonuna benzemektedir. Tırnak küçüktür.
Ophrys bombyliflora ile Ophrys umbilicata türlerinin melezi olan bu takson için henüz Türkçe isim önerilmemiş. Şimdilik melez arısalebi dedik. Bölgede O. bombyliflora, O. apifera ve O. scolopax türleri oldukça yaygın. Bu durumda bu iki türün melezi olma olasılığı da mevcuttur.
Soó’nun özgün tanımı şöyle: “Planta 12 cm, flores 2-3. Sepala viridia, medianum provergens, petala viridia vel-cano-viridia, sepalis ter breviora, labellum inter parentes intermedium, macula dissoluta, indumentum labelli uti O. bombyliflorae, appendix parva.”.