Kocaeli’nin en küçük arı orkidesi türüdür. Ayrıca diğer türlerin aksine vejetatif olarak çoğalabildiği için çoğunlukla koloniler halinde görülmektedir. Teşhis için en kolay yöntem oldukça karakteristik olan dudak desenlerinin incelenmesidir. Ancak bu cinste tür teşhisinin oldukça zorlayıcı olduğunu da ekleyelim.
Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Tanımı
Genellikle 5 ila 15 cm büyüyebilen bir bitkidir. Yapraklar tabanda, 4 ila 7 arası sayıda, mızraksı ila dikdörtgensidir. Çiçek durumu 2 ila 5 arası sayıda çiçek bulundurur. Çanak yapraklar genişçe yumurtamsı, 8 ila 10 mm uzunluğunda ve yeşilimsi ila kahverengimsi renklidir. Taç yapraklar üçgensi dikdörtgensi, 4 ila 5 mm uzunluğunda, kadifemsi ve yeşilimsi kahverengidir. Çiçek merkezi çıplak, parlak ve kahverengi tonlarındadır. Dudak dairesel, derince üç loblu ve tabanda keseciklidir. Bitki erken dönemde çiçek açtığı için rekabet şartları daha elverişlidir. Vejetatif olarak çoğalabilen bir bitkidir ve bu sayede birbirine yakın çok sayıda bireyden oluşan büyük koloniler oluşturabilir. Dilimizde bombus salebi adı ile bilinmektedir.
Eucera arıları tarafından tozlanan bitki, bu arıların dişilerinin feromonlarını salgılayarak erkekleri kendine çeker. Görünümü nedeniyle bitkiye minik ayı da denilir.
Diğer birçok türün aksine, dış çanak yaprakları genellikle parlak yeşil, kısa ve yuvarlaktır. Bu nedenle yelpaze orkidesi adıyla da bilinmektedir.
Yunanca kaş anlamına gelir ve bu bağlamda çiçeklerin kenarlarının belirgin biçimde tüylü olmasına dikkat çekmektedir. Diğer görüş ise Roma uygarlığında kadınların kaşlarını karartmak için bu bitkileri kullanmaları ile ilgilidir. Plinius, bitkileri Roma’da kadınların kaşlarını karartmak için kullandıklarını yazar. Epitet Latince yabanarısı çiçekli anlamına gelir. Çiçeklerin bombus arısına (Bombus terrestris) benzemesine işaret eder.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayalı bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bu tür, Akdeniz havzasına özgüdür.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Çalılık, makilik, ormanlık alan sınırı, çayırlar
Geofit
Mart – Mayıs
17 Nisan 2025 • İzmit • 350 m • Çayır
🗺️ Türkiye gözlemleri
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Fotoğrafları
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment