Nasıl tanırım?
Gövde yapraklarının tebersi veya okbaşlı tabanlı, kulakçıkların sivri, filarilerin 9-11 adet ve çiçek durumunun başak formunda olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tarla, yamaç, yol kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Eylül
Arazi notu
18 Eylül 2024 • Kandıra • 5 m • Yol kenarı
Yapraklarını kuzey-güney doğrultusunda konumlandırır. Böylece öğle vaktinin kavurucu güneş ışınlarının yaprak yüzeyine dik gelmesini engeller, su kaybını azaltır ve fotosentezi optimize eder. Bu yön bulma yeteneği nedeniyle pusula bitkisi adıyla da bilinmektedir.
Kültür marulu hastalıklara karşı hassasken, bu tür birçok ölümcül marul virüsüne ve mantarına karşı doğal bir bağışıklığa sahiptir. Bu nedenle, bitkinin direnç genlerini kültür maruluna aktarmak üzere araştırmalar yapılmaktadır.
Cinsin Türkçe adı olan marul, Yunanca maralion (μαρούλιον) kelimesinden türetilmiştir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca sütlü anlamına gelir ve bu bağlamda cinse bağlı bazı türlerin sütlü özsuyuna sahip olmasına dikkat çekmektedir. Kelime marulun kadim adıdır. Yaban domuzu saldırısına uğrayıp yaralanan Adonis, marul yapraklarının altına saklanmıştır. Hera’nın marul yedikten sonra hamile kalabildiği söylenir. Epitet Latince söğüt gibi anlamına gelir. Yapraklarının söğüt (Salix) yaprağına benzemesine işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Lactuca sylvestris altera, angusto saligno folio: costa albicante”dir.
Genellikle 10 ila 65 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde yatık ya da diktir. Yapraklar değişken, koyu yeşil renkli, şeritsi ila derin teleksi, kenarları düz ya da dişlidir. Çiçek durumu başak formunda ve çok sayıda çiçek başı bulundurur.
İnvolukrum 6 ila 9 mm uzunluğundadır. Çiçekçikler 6 ila 12 adet olup taç soluk sarı renklidir. Filariler zaman zaman mor bezeli ve meyve zamanı genellikle diktir.
Kapçık koyu kahverengi, düzleştirilmiş, eliptik ila ters yumurtamsı, 2,5 ila 3,5 mm uzunluğunda ve gagası ipliksidir. Sorguç 5 ila 6 mm uzunluğunda ve beyaz renklidir. Dilimizde deli marul adı ile bilinmektedir.