Nasıl tanırım?
Dış tepalin (fall) sakallı, gövdenin dallı ve çiçek zamanı yaklaşık 60 santimetre boyunda olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Bahçeler, mezarlıklar
Statü
Doğallaşmış
Çiçeklenme
Şubat – Mayıs
Arazi notu
08 Nisan 2026 • İzmit • 110 m • Mezarlık
Rizomlar yaklaşık 5 yıl süren bir kurutma evresinden sonra tarifsiz bir menekşe kokusuna sahip olur. Kurutulmuş rizomlardan elde edilen bu yağ, lüks parfümlerde sabitleyici olarak kullanılır. Yani parfümün kalıcılığını artırır.
Steril bir melezdir ve rizomları sayesinde yayılmaktadır, tohum üretemez.
III. Thutmose’nin Karnak’taki Amon tapınağında duvar resmi olarak resmedilmiştir. Bu bilinen tarihin ilk botanik çizimlerinden biridir. Muhtemelen yas bitkisi olarak mezarlara dikilmesi de Antik Mısır orijinlidir. Bitki Müslüman ülkelerde yaygın biçimde mezarlara dikilmiştir ve bu nedenle Avrupa’da “mezar süseni” olarak bilinmektedir. Iris germanica, Antik Yunanda kadın mezarlarına dikilirken, Iris florentina ise Müslüman ülkelerde daha çok şehitlerin mezarlarına dikilmiştir. Ayrıca Floransa’nın sembolü de olan bitki, bu şehirdeki mezarlara dikilmektedir.
Balgam söktürücü olan bitkiye ayrıca bronşit, öksürük, boğaz ağrısı, kolik, karaciğer tıkanıklığı, yaraların iyileştirilmesi ve göğüs iltihabının tedavisinde de başvurulmuştur. Nefesi hoş kokulu hale getirmek için çiğnenmiş ve diş çıkarma sürecini desteklemesi için bebeklere verilmiştir. Kokulu rizomları parfüm yapımında kullanılmış, ayrıca tozuna elbise, saç ve dişleri temizlemek için başvurulmuştur.
Kök ve yapraklar zehirlidir. Yutulması mide ağrısı ve kusmaya neden olabileceği, temas halinde ise ciltte tahrişe neden olabileceği rapor edilmiştir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adını Iris’ten almıştır. Hesiodos, Iris’in gökkuşağını simgelediğini, bu nedenle yer ile gök ya da diğer bir deyişle tanrılar ile insanların arasında bir köprü görevi gördüğünü kaydetmektedir. Doğallıkla Iris, tıpkı Hermes gibi tanrıların habercisidir. Çoğunlukla Hera’nın sürdüğü at arabasının arkasında oturur bir biçimde resmedilmiş olan İris, birçok primitif kavimde görülen, gökkuşağının cennetle yeryüzü arasında bir iletişim görevi üstlendiği yönündeki inanışın kişiselleştirilmiş halidir. Çiçeklerinin yoğun renk varyasyonuna sahip olması nedeniyle gökkuşağı ile ilişkilendirmiştir. Epitet Latince çiçek açan anlamına gelir. İtalya’nın Floransa şehri, Roma’nın çöküşünden sonra sığınacak yer arayan mülteciler tarafından kurulmuş ve çiçeklerin bolluğu nedeniyle şehre çiçek açan adı verilmiştir. Bu süsen türü, her ne kadar Arabistan orijinli olsa da tarih boyunca Floransa ile özdeşleşmiştir.
Iris florentina halihazırda bazı kaynaklarda Iris albicans adı ile geçmektedir. 30 ila 60 cm büyüyebilen bir bitkidir. Yapraklar gri yeşil renkli ve genişçe kılıç biçimlidir. Çiçek kurulu fan biçiminde ve 2 ila 3 arası kokulu çiçek barındırır. Çiçek tomurcukları gri ya da gümüş renkli, çiçekler beyaz renkli ve 8 cm genişliğindedir. Dilimizde aksüsen adı ile bilinmektedir.