Iris sintenisii (Çatal süsen)

Tanımı

10 ila 40 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde silindirik ya da hafifçe yassı ve dalsızdır. İnce, sert ve kısa rizomludur. Yapraklar 10 ila 50 cm uzunluğunda ve 0,3 ila 0,5 cm genişliğinde, şeritsi, mat yeşil ila koyu yeşil renkli, sert, sipsivridir. Yapraklarda belirgin damarlar mevcuttur. Yapraklar genellikle gövdeyi aşar. 2 ila 3 arası sıpata, 3,5 ila 7,5 cm uzunluğundadır. Çiçekler kokulu değildir ve 5 ila 6 cm çapındadır. Bunlar menekşe mavi, mavi mor, mavi, mor ya da menekşe renklidir. 2 çift taç yaprak ve 3 büyük çanak yaprak görülmektedir. Kapsül dikdörtgensi, 1,5 cm uzunluğunda ve 1 cm genişliğindedir. Kök ve yapraklar zehirlidir. Yutulması mide ağrısı ve kusmaya neden olabilir. Ayrıca temas halinde ciltte tahrişe neden olabilir. Dilimizde çatal süsen adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Iris sintenisii doğal olarak batı Avrupa ve Rusya’da yayılış gösterir. Çayır, çalılık ve ormanlık alanlarda görülmektedir. Umumiyetle mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi 100 ila 1200 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adını Iris’ten almıştır. Hesiodos, Iris’in gökkuşağını simgelediğini, bu nedenle yer ile gök ya da diğer bir deyişle tanrılar ile insanların arasında bir köprü görevi gördüğünü kaydetmektedir. Doğallıkla Iris, tıpkı Hermes gibi tanrıların habercisidir. Çoğunlukla Hera’nın sürdüğü at arabasının arkasında oturur bir biçimde resmedilmiş olan İris, birçok primitif kavimde görülen, gökkuşağının cennetle yeryüzü arasında bir iletişim görevi üstlendiği yönündeki inanışın kişiselleştirilmiş halidir. Çiçeklerinin yoğun renk varyasyonuna sahip olması nedeniyle gökkuşağı ile ilişkilendirmiştir. Tür 4 Nisan 1847 – 6 Mart 1907 tarihleri arasında yaşamış Alman bitki bilimci Paul Ernst Emil Sintenis‘e adanmıştır. Türkiye, Suriye, Irak, Türkmenistan, İran ve Yunanistan gibi ülkelerden bitki örnekleri toplayan bilim insanının topladığı bitkilerin bir bölümü II. Dünya Savaşı sırasında yok oldu.