Nasıl tanırım?
Rizomlu, çiçek örtüsü tüpünün 3 santimetreden kısa ve rizomun yatay olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Çayırlar, çalılıklar, ormanlık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Temmuz
Arazi notu
25 Mayıs 2026 • Kandıra • 5 m • Deniz kıyısı
Süsen türleri tozlayıcıları çekmek için koku yayarken, bu türün çiçekleri kokusuzdur. Çiçeklerinin dibinde bulunan nektar ile karıncaları kendine çeker ve karıncalar nektar toplarken bitkinin tozlaşmasını da sağlar. Bu nedenle çoğu süsen türünün görkemli yapısının aksine çimeni andıran yapraklara sahip bu takson çoğu zaman sık ve kısa bitki örtüsü içinde kaybolmuş olarak gözlemlenir.
Dilimizdeki süsen adı Süryanice kaynaklıdır ancak gerçekte Lilium (zambak) cinsi için saklanmıştır. Aslında neredeyse eski uygarlıkların (Mısır, Yunan, Pers, vs.) tamamında süsen farklı formlarla zambak için kullanılan ortak bir isimdir. Öte yandan bu uygarlıkların yazınlarında yer yer modern Lilium ve Iris cinslerine ait bitkiler aynı bölümlerde değerlendirildiğinden Iris cinsi dilimize süsen olarak yerleşmiştir. Açıkçası bu isim tartışmasını zambak için de ayrıca yapmamız gerekmektedir.
Kök ve yapraklar zehirlidir. Yutulması mide ağrısı ve kusmaya neden olabilir. Ayrıca temas halinde ciltte tahrişe neden olabilir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adını Iris’ten almıştır. Hesiodos, Iris’in gökkuşağını simgelediğini, bu nedenle yer ile gök ya da diğer bir deyişle tanrılar ile insanların arasında bir köprü görevi gördüğünü kaydetmektedir. Doğallıkla Iris, tıpkı Hermes gibi tanrıların habercisidir. Çoğunlukla Hera’nın sürdüğü at arabasının arkasında oturur bir biçimde resmedilmiş olan İris, birçok primitif kavimde görülen, gökkuşağının cennetle yeryüzü arasında bir iletişim görevi üstlendiği yönündeki inanışın kişiselleştirilmiş halidir. Çiçeklerinin yoğun renk varyasyonuna sahip olması nedeniyle gökkuşağı ile ilişkilendirmiştir. Tür 4 Nisan 1847 – 6 Mart 1907 tarihleri arasında yaşamış Alman bitki bilimci Paul Ernst Emil Sintenis‘e adanmıştır. Özgün tanımda bu “”Gebr. Sintenis Reise in der Dobrudscha” cümlesi ile belirtilmiştir. Türkiye, Suriye, Irak, Türkmenistan, İran ve Yunanistan gibi ülkelerden bitki örnekleri toplayan bilim insanının topladığı bitkilerin bir bölümü II. Dünya Savaşı sırasında yok oldu.
0 ila 40 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde silindirik ya da hafifçe yassı ve dalsızdır. İnce, sert ve kısa rizomludur.
Yapraklar 10 ila 50 cm uzunluğunda ve 0,3 ila 0,5 cm genişliğinde, şeritsi, mat yeşil ila koyu yeşil renkli, sert, sipsivridir. Yapraklarda belirgin damarlar mevcuttur. Yapraklar genellikle gövdeyi aşar. 2 ila 3 arası sıpata, 3,5 ila 7,5 cm uzunluğundadır.
Çiçekler kokulu değildir ve 5 ila 6 cm çapındadır. Bunlar menekşe mavi, mavi mor, mavi, mor ya da menekşe renklidir. 2 çift taç yaprak ve 3 büyük çanak yaprak görülmektedir. Kapsül dikdörtgensi, 1,5 cm uzunluğunda ve 1 cm genişliğindedir. Dilimizde çatal süsen adı ile bilinmektedir.