Nasıl tanırım?
Yaprakların saplı, rozet halinde ve ayanın dairesel olması ayırt edici özelliğidir. Sıklıkla Nymphaea ve Nuphar ile karışık görülmektedir ancak yaprakları onlardan belirgin biçimde küçüktür ve çiçekleri de oldukça farklıdır.
Habitat
Tatlı su kaynakları
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Ağustos
Arazi notu
28 Temmuz 2024 • Kartepe • 40 m • Dere
Bitkinin erkek ya da dişi olan çiçekleri simetriktir ve benzersiz özelliklere sahiptir. Erkek çiçekler belli bir şekilde gruplanmıştır ve 2 ila 5 adet tomurcuk koruyucu yaprakla kaplıdır. Bu yapraklar ilk açan iki çiçeğe destek olur. Buna karşılık dişi çiçekler daima tektir ve tek bir tüpsü yapı tarafından çevrelenmiştir. Hem erkek hem de dişi çiçekler üç adet yeşilimsi-kırmızı çanak yaprak ve üç taç yapraklıdır. Ayrıca bu çiçeklerin tüm üreme kısımları parlak sarı renklidir.
Soğuk mevsimde, turion adı verilen, nişasta dolu küçük tomurcuklar üretir. Bunlar bitkiden koparak suyun dibine batar. Havalar ısındığında yeniden yüzeye çıkarak yeni bir bitki oluştururlar.
Yaprakların alt yüzeyinde küçük hava cepleri bulunur. Bu sayede hem su üzerinde kalır hem de oksijen depolarlar.
Yaprakların altında ve üzerinde sıklıkla kurbağalar görülmektedir. İribaşlar da köklerin arasına gizlenmektedir. Ancak neden TBL bu cinse kurbağa zehiri adını vermiş, bilmiyoruz. Bize göre, Arapça çiçek anlamına gelen zeher kelimesi, zehir olarak okunmuştur. Bu durumda doğrusu kurbağa zeheri, yani kurbağa çiçeği olmalıdır.
Suda bulunan ağır metalleri depolama konusunda başarılıdır. Bu özelliği, onu atık sulardaki kirliliği temizlemek için kullanılabilecek doğal bir biyofiltre adayı yapmaktadır.
Bitki doğal yayılış alanında su ekosistemleri için oldukça faydalıdır. Ancak istilacı olduğu alanlarda kısa sürede istilacıya dönüşerek yerel flora ve fauna üzerinde baskı oluşturabilir. Yoğun bir örtü oluşturarak su yüzeyini kaplayabilir, böylece su bitkilerinin güneşe erişimini engeller, oksijen seviyesini düşürür ve balıklar ile su kuşlarının hareketini güçleştirir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca su güzeli anlamına gelir. Cinsin sucul karakterine ve çiçeklerinin göz alıcılığına işaret eder. Cinsin Türkçe adı olan kurbağa zehri, cinse bağlı Hydrocharis morsus-ranae’den çıkarılmış gibi gözükmektedir. Ancak zehir kelimesinin bağlantısı açık değildir. Epitet Latince kurbağa ısırığı anlamına gelir. Kurbağaların türün yaprakları ısırarak tırtıl aramalarına işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Morsus ranae flore pleno odoratissimo”dur.
20 cm uzayabilen ve 1,5 metre çapa ulaşabilen bir bitkidir. Suyun üzerinde 1 ila 30 cm çapında rozetler oluşturur, serbest biçimde yüzer, toprağa bağlı değildir. Kökler 50 cm uzunluğunda ve dalsızdır. Beyaz çiçekler küçük ve üç taç yapraklıdır. Yapraklar böbrek biçimli, 5 cm uzunluğunda, düz ve suyun üzerinde rozet haldedir.
Sap 10 cm uzunluğundadır. Yaprakların alt bölümü koyu mor renklidir. Taç yapraklar tabanda sarı bir leke ile beyaz renkli, genişçe ters yumurtamsı ve 6 mm uzunluğundadır. Hızlı büyümekte ve sitolonları yoluyla kolayca yayılmaktadır.
Çiçekler iki evciklidir. Çoğunlukla erkek ve dişi çiçekler farklı bireylerde görülse de aynı bitki kümesi içinde farklı sürgünlerde erkek ve dişi çiçekler sergileyebilir. Dilimizde kurbağa zehri adı ile bilinmektedir.