Dracunculus vulgaris (Yılan bıçağı)

Tanımı

1,5 metre büyüyebilen bir bitkidir. Yapraklar uzun saplıdır ve zaman zaman damarları boyunca krem renkli benekler sergiler. Yaprak kılıfı mor beneklidir. Yaprak ayası böbreksi, 10 ila 20 cm uzunluğunda ve 11 ila 25 cm genişliğinde, bölümleri 9 ila 13 arası sayıda ve darca mızraksıdır. Sıkapa genellikle beneksizdir. Sıpata 20 ila 50 cm uzunluğundadır. Koçan, sıpata ile neredeyse eşittir. Tırnak koyu mor renklidir. Meyve turuncu kırmızı renklidir. Zehirli bir bitkidir ve otçul hayvanlar için ölümcül olabilir.

Bitki tozlaşmasına yardımcı olması için çürük et kokusu yayarak sinekleri kendine çeker. Ayrıca bitki ısı üretme yeteneğine de sahiptir. Böylece bitki böcekleri ısı enerjisiyle ödüllendirerek kendine çeker. Bitkinin büyük bir iç çiçek odası ve böceklerin konabilmesi için geniş alanı vardır. Buradaki duvarların yapışkan özellikte olması böceklerin konduktan sonra ayrılmasını güçleştirir. Böcekler sıpata solduktan sonra bitkiden ayrılabilir ancak bu arada kısa ömürlü böcekler ölmüş olur. Bu da bitkinin etçil olduğuna dair yanlış bir inanca sebep olmuştur. Dilimizde yılanbıçağı adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Dracunculus vulgaris doğal olarak Balkanlar ve Türkiye’de yayılış gösterir ancak süs bitkisi olarak değerli olması nedeniyle birçok bölgeye yayılmıştır. Tarla ve dere kenarı ile tahrip edilmiş arazilerde görülen bitki umumiyetle mayıs ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 400 metreye kadar olan rakımlarda Dilovası ve Gebze ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Latince küçük ejderha/yılan anlamına gelir. Cinsin tırnağı yılanı andırmaktadır. Dioscorides bitkinin ejderhaya benzediğini yazar. Plinius ise kökünün yılan formunda olduğunu belirtir. Beri taraftan bitkinin tırnağının benekli yapısı engerek (Serpentes – Viperidae) gövdesini andırır. Epitet ise Latince yaygın anlamına gelir. Bitkinin cins içinde yayılış alanını daha geniş olmasına işaret eder.