Arum maculatum (Yılanyastığı)

Tanımı

Genellikle yarım metre kadar büyüyebilen bir bitkidir. Sıkapa 6 ila 20 cm uzunluğundadır. Yumru yataydır. Yaprak sapları 13 ila 50 cm uzunluğunda ve yeşilimsi ila morumsudur. Yaprak ayası dikdörtgensi tebersi ila dikdörtgensi mızraksı, 8 ila 16 cm uzunluğunda, 4 ila 11 cm genişliğinde ve genellikle koyu lekelidir. Sıpata 11 ila 8 cm uzunluğunda ve soluk yeşil renklidir. Koçan 6 ila 10 cm uzunluğundadır. Tırnak 2,7 ila 6,5 cm uzunluğunda ve mor ya da nadiren sarı renklidir. Parlak yeşil renkli ve siyah benekli ok biçimli yapraklar, uzun ince bir kovuk oluşturur. Buradan mor parmak şeklinde spadix denen çiçek durumu ortaya çıkar. Kökü çamaşır nişastası olarak kullanılmıştır. Dilimizde yılan yastığı ve yılan ekmeği adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Avrupa ve Kafkasya’da yayılış gösterir ancak süs bitkisi olarak değerli olması nedeniyle birçok bölgeye yayılmıştır. Tahrip edilmiş araziler, dere kenarları ve ormanlık alanlarda yetişen bitki umumiyetle nisan ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1300 metreye kadar olan rakımlarda Gebze ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adının kökeni belli değildir. Antik Yunanca nar bülbülü anlamına gelen aros (ἄρον) kelimesinden türetilmiş olabilir. Bitki yüzeysel olarak kuş yuvasını andırmaktadır. Bu doğrultuda, cinse bağlı bazı türler İngilizce’de cuckoo pint olarak bilinmektedir. Epitet Latince benekli anlamına gelir. Bitkinin yapraklarında zaman zaman mor lekeler görülmektedir. İkili adlandırma öncesi adı “Arum maculatum, maculis candidis nigris”tir.

Kullanımı

Yumrusu pişirilerek tüketilmektedir. Köklerin yüzde yirmi beşi nişastadır. Bitkinin dahili kullanımı önerilmemektedir. Çiçek şekli nedeniyle afrodizyak olduğu düşünülmektedir. Ancak bu kanıtlanmış değildir. Kökler terletici, idrar ve balgam söktürücü, kuvvetli müshil ve parazit düşürücüdür. Zehirli bir bitkidir. Çiğ yaprakları dilde rahatsızlığa neden olur.