Nasıl tanırım?
Gövdenin kalın, tırnağın tabanda 4-6 mm uzunluğunda ve iki yanında da 11-15 kirpik olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Orman, çalılık, yamaç
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
05 Haziran 2021 • Körfez • 20 m • Yol kenarı
Kömeçleri saran filarilerin uçları, genellikle sarımsı veya kahverengimsi tonlarda sert, keskin dikenlere dönüşmüştür. Bu dikenli yapı bitkiyi otçullardan korumaktadır.
Bitki için önerilen kötürüm, gerçekte yükseltilen anlamına gelen Türkçe bir kelimedir. Örneğin yatalak olanların altlarına minder gibi şeyler konularak hasta yükseltilmiştir. Ancak kelime zamanla anlam kayması yaşamış ve yürüme yetisini kaybedenler için kullanılmaya başlanmıştır. Olasıklıkla bu bitkinin görece kısa boyu ile ilgili bir isimlendirmedir.
Türün bir dizi alttürü bulunmaktadır ve bunlardan bazıları Türkiye’ye özgüdür.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Yunanca sentor (κένταυρος) kelimesinden gelmektedir ve adını Sentor Chiron’dan (Χείρων) almıştır. Antik çağ kaynaklarında üst tarafı insan alt tarafı at olan yaratıklara çok sayıda atıf vardır ve bunların en meşhuru Chiron’dur. Chiron, insanoğluna tıp tanrısı Aesculapius üzerinden şifalı bitkileri öğretmiştir. Ayrıca Hercules’in zehirli oku ile alınan bir yarayı da peygamber çiçeği ile tedavi etmiştir. Homeros, ünlü Akalı savaşçı Akhilleus’un de hocası olan Chiron’u eczacılığın babası olarak nitelemiştir. Ve onun şifalı bitkileri kullandığını kaydetmiştir. Plinius ise eczacılık ve botanik bilimlerinin Chiron’a atfedildiğini yazmaktadır. Ayrıca Plutarkhos, Hellas’ın Magnezya şehrinde yaşayanların eczacılık konusunda hünerli olmalarını, onların Chiron’un soyundan gelmeleri ile açıklar. Cinsin Türkçe adı olan peygamber çiçeği de olasılıkla Antik Yunanda bir peygamber seviyesinde olan Chiron ile ilgilidir.
Centaurea urvillei subsp. armata genellikle 5 ila 30 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde basit ya da tabandan itibaren dallıdır. Yapraklar hafifçe ağ benzeri yünlü ila belirgin tüylü, üçgensi lirimsidir. İnvolukrum 20 ila 40 mm uzunluğunda ve 15 ila 40 mm genişliğinde, yumurtamsı ila küreseldir.
Filari uzantıları hayli değişkendir. Çiçekler gül pembe renkli ya da beyazımsıdır. Kapçık 4 ila 6 mm uzunluğundadır. Sorguç 8 ila 11 mm uzunluğundadır.
Tırnak tabanda 4 ila 6 mm genişliğinde ve her yüzünde 8 ila 12 arası kirpiklidir. Genellikle 20 mm uzunluğunda, gövde kısa ya da uzatılmış ve daima kalındır. Dilimizde kötürüm adı ile bilinmektedir.
Tür 23 Mayıs 1790 – 8 Mayıs 1842 tarihleri arasında yaşamış Fransız kaşif ve deniz subayı Jules Dumont d’Urville‘a adanmıştır. Alttür epiteti ise Latince dikenli anlamına gelir. Açık bir şekilde alttürün türden ayırt edici karakterine dikkat çekmektedir.