Nasıl tanırım?
Yoğun gri-beyaz keçemsi tüylü gövde ve yaprakları, mor-pembe çiçek başları ve koyu renkli saçaklı filarileri ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Kayalık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
17 Temmuz 2024; • Kartepe • 1200 m • Kayalık
Türkiye, Centaurea çeşitliliğinin en büyük merkezlerinden biridir ve son yirmi yılda çok sayıda yeni takson bilim dünyasına tanıtılmıştır.
Bu tür, görkemli Beşkayalar hattı boyunca kayalık alanlarda yaygındır.
Bu takson Türkiye endemiğidir. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Yunanca sentor (κένταυρος) kelimesinden gelmektedir ve adını Sentor Chiron’dan (Χείρων) almıştır. Antik çağ kaynaklarında üst tarafı insan alt tarafı at olan yaratıklara çok sayıda atıf vardır ve bunların en meşhuru Chiron’dur. Chiron, insanoğluna tıp tanrısı Aesculapius üzerinden şifalı bitkileri öğretmiştir. Ayrıca Hercules’in zehirli oku ile alınan bir yarayı da peygamber çiçeği ile tedavi etmiştir. Homeros, ünlü Akalı savaşçı Akhilleus’un de hocası olan Chiron’u eczacılığın babası olarak nitelemiştir. Ve onun şifalı bitkileri kullandığını kaydetmiştir. Plinius ise eczacılık ve botanik bilimlerinin Chiron’a atfedildiğini yazmaktadır. Ayrıca Plutarkhos, Hellas’ın Magnezya şehrinde yaşayanların eczacılık konusunda hünerli olmalarını, onların Chiron’un soyundan gelmeleri ile açıklar. Cinsin Türkçe adı olan peygamber çiçeği de olasılıkla Antik Yunanda bir peygamber seviyesinde olan Chiron ile ilgilidir.
Genellikle 50 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde beyazımsı tüylü, üst bölümde 4 ila 8 arası terminal çiçek başı ile dallıdır. Dallar 0,5 ila 3 cm uzunluğundadır. Yapraklar yoğun tüylüdür. Taban yaprakları 5 ila 12 cm uzunluğunda ve 2 ila 3,5 cm genişliğinde ve 1 derin teleksidir. Orta yapraklar taban yapraklara benzer.
Üst yapraklar tabanda 1 ila 3 arası yanal lobludur. İnvolukrum 12 ila 17 mm uzunluğunda ve 7 ila 10 mm genişliğindedir. Şekli oval ya da dikdörtgensidir. Meyve zamanı huni biçiminde değildir. Filariler çok sıralı, şeritsi mızraksı ve çizgilidir. Filari uzantıları soluk kahverengidir. Bunlar 3 ya da 4 mm uzunluğunda ve 1 ila 1,5 mm genişliğindedir.
Çiçekler gül ya da mor renklidir. Kapçık krem renginde, mızraksı, 3 ila 3,5 mm uzunluğunda ve 1,5 ila 2 mm genişliğindedir. Sorguç 4 ya da 5 mm uzunluğundadır. Meyveler ağustos ayında olgunlaşır. Dilimizde ertuğrul düğmesi adı ile bilinmektedir.
Tür, Konya Üniversitesi Öğretim Üyesi ve özellikle Centaurea cinsine yönelik çalışmaları ile bilinen bitki bilimci Kuddusi Ertuğrul’a adanmıştır.