Nasıl tanırım?
Yaprakların belirgin biçimde iki renkli ve tırnağın çok dar olup ipliksi kıvrık bir uçla bitmesi ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Çayır, çalılık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Ağustos
Arazi notu
24 Ağustos 2023 • Kandıra • 5 m • Çalılık
Geç dönemde çiçek açtığı için önemli bir polinatör kaynağıdır. Ayrıca derin kök yapısıyla toprak stabilitesine katkıda bulunmaktadır.
Yapraklarından yapılan çayın iltihap giderici olduğu rapor edilmiştir.
Yerinde güzel. Bitkileri koparmak yerine sadece fotoğraflayarak, güzelliklerinin dalında ve köklerinin ait olduğu toprakta kalmasına izin verin ki bu özel miras geleceğe de kalsın.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Yunanca sentor (κένταυρος) kelimesinden gelmektedir ve adını Sentor Chiron’dan (Χείρων) almıştır. Antik çağ kaynaklarında üst tarafı insan alt tarafı at olan yaratıklara çok sayıda atıf vardır ve bunların en meşhuru Chiron’dur. Chiron, insanoğluna tıp tanrısı Aesculapius üzerinden şifalı bitkileri öğretmiştir. Ayrıca Hercules’in zehirli oku ile alınan bir yarayı da peygamber çiçeği ile tedavi etmiştir. Homeros, ünlü Akalı savaşçı Akhilleus’un de hocası olan Chiron’u eczacılığın babası olarak nitelemiştir. Ve onun şifalı bitkileri kullandığını kaydetmiştir. Plinius ise eczacılık ve botanik bilimlerinin Chiron’a atfedildiğini yazmaktadır. Ayrıca Plutarkhos, Hellas’ın Magnezya şehrinde yaşayanların eczacılık konusunda hünerli olmalarını, onların Chiron’un soyundan gelmeleri ile açıklar. Cinsin Türkçe adı olan peygamber çiçeği de olasılıkla Antik Yunanda bir peygamber seviyesinde olan Chiron ile ilgilidir.
Genellikle 25 ila 70 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde diktir ve üst bölümde dallıdır. Yaprakların üst yüzeyi az pürüzlü, alt yüzeyi hafifçe ağsı tüylüdür. Yaprak kenarı düzdür. Alttakiler genişçe mızraksı ve saplı iken orta ve üsttekiler mızraksı ila dikdörtgensi ve sapsızdır.
İnvolukrum 16 ila 20 mm uzunluğunda ve 10 ila 15 mm genişliğinde ve dikdörtgensidir. Filari uzantıları küçük, 6 ila 12 mm uzunluğunda, alt bölümü siyahımsı kahverengi, ucu açık kahverengidir.
Çiçekler gül mor renklidir. Kapçık 3,2 ya da 3,8 mm uzunluğundadır. Sorguç 0,5 ya da 1,5 mm uzunluğundadır. Dilimizde mor serçebaşı adı ile bilinmektedir.
Epitet Latince Frigya anlamına gelir ancak kelime aynı zamanda Antik Yunanca dağ anlamına da gelir. Özgün tanımda yer alan “Habitat in Helvetia, Austria, Finlandia” cümlesine göre kastedilen Anadolu’daki antik Frigya bölgesi değil, kelimenin dağ anlamıdır. Tür yüksek rakımlarda görülür. Alt epitet ise Antik Yunanca dar pullu anlamına gelir. Muhtemelen atıf bırahteleredir.