Nasıl tanırım?
Yoğun, dik ve başak ya da dar piramidal biçimli gümüşümsü beyaz–pembe çiçek durumları, mızraksı yaprakları ve parlak siyah tohumları ile ayırt edilir.
Habitat
Tahrip edilmiş araziler, yol kenarı, tarla
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Ağustos – Kasım
Arazi notu
04 Kasım 2022 • İzmit • 110 m • Yol kenarı
Salgıladığı bileşiklerle tarım ürünlerine zarar veren Striga cinsinin tohumları üzerinde intihar çimlenmesine neden olduğu tespit edilmiştir. Yani, bileşikler yüzünden tohumlar uygun konakçı bulmadan çimlenmekte ve hayatta kalamamaktadır.
Piyasada satılan formları aslında fasyasyon adı verilen genetik bir mutasyonun sonucudur. Bu mutasyon, bitkinin büyüme noktasının anormal şekilde yassılaşmasına ve horoz ibiğini andıran karmaşık şekiller oluşturmasına neden olmaktadır.
Yapraklar ve genç sürgünler tüketilmektedir. Besleyici bir sebze olarak kabul edilmektedir. Çorba ve yahnilere eklenmiştir. Tohumlarından mutfaklık yağ elde edilmektedir. Sabun elde edilmiştir. Çiçek ve tohumlar büzücü, kanama durdurucu, oftalmik ve parazit düşürücüdür. Kanlı dışkı, hemeroid, rahim kanaması, dizanteri ve ishal vakalarında başvurulmuştur. Görme bulanıklığı, katarakt ve hipertansiyon tedavisinde kullanılmıştır. Yaprakları iltihaplı yaralar ve deri döküntülerine uygulanır. Yılan ısırıklarına karşı panzehir etkisi vardır. Kökleri kolik, bel soğukluğu ve egzama hallerinde kullanılmıştır.
Tohumlarındaki özler göz bebeklerinin büyümesine neden olmaktadır. Bu nedenle glokom hastaları uzak durmalıdır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca yanan anlamına gelir. Cinsin alevi andıran çiçek kuruluna işaret eder. TBL horozibiği adını Amaranthus cinsi için ayırmış ancak gerçek horozibiği budur. Epitet Antik Yunanca gümüşî anlamına gelir. Türün tepallerinin gümüşî rengine işaret eder. Öte yandan türün tepal rengi rengi değişkendir, örneğin bizim fotoğraflarımızda tepaller pembe renklidir.
Genellikle 30 ila 10 cm arasında boylanabilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde dik, yeşil ya da kırmızı renkli, çıplak ve sıklıkla dallıdır.
Yapraklar yeşil renkli, sıklıkla kırmızı lekeli, yaprak sapı 1 ila 3 cm uzunluğunda, yaprak ayası lobsuz, yumurtamsı, mızraksı ya da neredeyse şeritsi, 8 ila 15 cm uzunluğunda ve 1 ila 6 cm genişliğinde, tabanda daralıcı ve uçta uzunca sipsivridir. Çiçek kurulu 3 ila 10 cm uzunluğunda, dalsız, yoğun silindirik ya da yumurtamsı başak halindedir.
Çiçek tepalleri gümüşî ya da pembe renkli ve 3 damarlıdır. Torbacık 4 mm uzunluğundadır. Tohumlar pürüzsüz ve parlaktır. Dilimizde horozibiği adı ile bilinmektedir.